Αρχική / Ιστορία / Ο Μέγας Αλέξανδρος του Κορανίου

Ο Μέγας Αλέξανδρος του Κορανίου

Ο Μέγας Αλέξανδρος δεν έμεινε μόνο στα βιβλία της ιστορίας˙ σύντομα μετά το θάνατό του πέρασε στη σφαίρα του μύθου. Η πρώτη μυθική αφήγηση των περιπετειών του βασιλιά ανήκει στον ψευδο-Καλλισθένη, ονομασία που δόθηκε σε αυτόν στον οποίο αποδίδεται το χειρόγραφο Αλεξάνδρου Βίος  (ο πραγματικός Καλλισθένης, ο επίσημος ιστοριογράφος του Αλέξανδρου, πέθανε πριν από αυτόν, οπότε δεν θα μπορούσε να έχει γράψει για το τέλος του βασιλιά).

Η μυθιστορία συνεχίστηκε και παραλλάχτηκε από πολλούς λαούς οι οποίοι είχαν επαφή με τον Αλέξανδρο, και ονοματίστηκε Το Μυθιστόρημα του Αλέξανδρου (Alexander Romance). Στα σχετικά κείμενα βρίσκουμε διάφορες φανταστικές ιστορίες που συμπεριλαμβάνουν Σειρήνες, Κενταύρους και τα ταξίδια του Αλέξανδρου στην άκρη της Γης και στο βάθος της θάλασσας μέσα σε γυάλινη σφαίρα. Η μυθιστορία πέρασε στην Εβραϊκή γραμματεία, όπου στο Ταλμούδ βρίσκουμε τον Αλέξανδρο να ίπταται στους αιθέρες, να συναντάει τις Αμαζόνες, να παρουσιάζεται στις πύλες του Παραδείσου κλπ. Πέρασε και σε αφηγήσεις Χριστιανών όπου περιγραφόταν ως Άγιος ή Ο Βασιλιάς που Πιστεύει (Believing King), αλλά και σε θρύλους Αράβων, Περσών, Αρμένιων και Αιθιόπων.

A coin depicting Alexander, 297-281 BC
Ο Μεγαλέξανδρος σε ασημένιο τετράδραχμο του Λυσίμαχου, 297-281 π.Χ.

Τον βρίσκουμε όμως και στο Κοράνι των μουσουλμάνων, στο κεφάλαιο 18 – Η Σπηλιά, σε μια αφήγηση που θυμίζει τις Πύλες του Αλεξάνδρου. Αναφέρεται ως Δικέρατος (έχουν βρεθεί νομίσματα του 2ου αιώνα π.Χ. που τον εικονίζουν να φοράει κέρατα, τα οποία δικαιολογούν την ονομασία – ως δικέρατος αναφέρεται και σε Αιθιοπικές, Χριστιανικές και άλλες πηγές), όπου ο Αλλάχ παροτρύνει τον Μωάμεθ να πει την ιστορία του βασιλιά. Στη σύντομη αφήγηση, ο Αλέξανδρος, έχοντας πάρει από τον Αλλάχ τα μέσα για να ασκήσει εξουσία, ακολούθησε τον δρόμο του και έφτασε εκεί που δύει ο ήλιος, όπου βρήκε έναν λαό. Ο Θεός του επέτρεψε να τιμωρήσει αυτόν τον λαό ή να του φερθεί καλά, κατά τη δική του θέληση. Ο Αλέξανδρος αποφάσισε να τιμωρήσει τους ασεβείς μεταξύ τους, ενώ αντάμειψε τους πιστούς και τους έθεσε υπό τις διαταγές του. Συνέχισε, για να φτάσει στην ανατολή όπου βρήκε ένα λαό στους οποίους ο Θεός δεν χάρισε προστασία από τον ήλιο (νέγροι;) κάποιοι από τους οποίους τον ακολούθησαν, κι έπειτα «πήρε άλλο δρόμο». Φτάνοντας ανάμεσα σε δυο υψώματα, συνάντησε έναν τρίτο λαό, ο οποίος του πρότεινε αμοιβή για να τους χτίσει φράγμα ώστε να προστατευτούν από τους Γκωγκ και Μαγκώγκ. Οι δύο αυτοί λαοί πρωτοεμφανίστηκαν στην Παλαιά Διαθήκη, και συνδέονται με τον ερχομό του Αρμαγεδδών. Στη Ισλαμική εσχατολογία θεωρείται πως θα ρημάξουν τη Γη πριν έρθει το τέλος του κόσμου με τη Μέρα της Δίκης. Ο Αλέξανδρος αρνήθηκε την αμοιβή («Η εξουσία που μου έδωσε ο Κύριός μου είναι μεγαλύτερη αμοιβή από τη δική σας») αλλά δέχτηκε να χτίσει το φράγμα αν βοηθούσαν και οι ίδιοι. Μετά το χτίσιμο, και αφού απέδωσε τη δημιουργία του φράγματος στη μεγαλοψυχία του Θεού, θύμισε στο λαό πως όταν ο Θεός το θελήσει, θα το καταστρέψει, σημαίνοντας τη μέρα της Κρίσης (Ισλαμικός Αρμαγεδδών).

Υπάρχουν κάποιες ενστάσεις από μερικούς λόγιους του Ισλάμ πως δεν πρόκειται για τον Αλέξανδρο στο εν λόγο εδάφιο, αλλά για τον Κύρο Β’ τον Μέγα ή ακόμα και για κάποιον άγνωστο παγκόσμιο αυτοκράτορα. Οι διαμαρτυρίες εμφανίστηκαν μόνο αφού ανακαλύφθηκαν ιστορικά κείμενα που δείχνουν τον Αλέξανδρο να είναι ειδωλολάτρης/παγανιστής και με αμφιλεγόμενη σεξουαλική ταυτότητα, αφού παλαιότεροι λόγιοι του Ισλάμ δεχόντουσαν χωρίς αμφιβολία πως ο δικέρατος του Κορανίου είναι ο Μακεδόνας βασιλιάς. Στο Ταφσίρ αλ-Τζαλαλάιν (15ος αιώνας), ένα σουνίτικο ταφσίρ (εξήγηση) του Κορανίου, ξεκαθαρίζεται πως ο Δικέρατος είναι όντως ο Αλέξανδρος. Οι περισσότεροι πάντως συμφωνούν πως δεν ήταν προφήτης, αλλά ένας άγιος άνθρωπος, φίλιος του Αλλάχ. Η ιδέα πως ο Δικέφαλος θα μπορούσε να είναι κάποιος άγνωστός μας αυτοκράτορας δεν αντέχει στην κριτική, καθώς είναι εξαιρετικά απίθανο να μην έχει βρεθεί καμία σχετική απόδειξη για ένα τόσο σημαντικό πρόσωπο ή την αυτοκρατορία του. Δεδομένων δε των  ομοιοτήτων μεταξύ της ιστορίας του Κορανίου και των ‘Πυλών του Αλεξάνδρου’ και άλλων προηγούμενων που ονομάζουν τον Μακεδόνα, γίνεται μάλλον ξεκάθαρο πως όλες αυτές οι πηγές μιλούν για το ίδιο πρόσωπο.

[μπορείτε να διαβάσετε το αυθεντικό κείμενο παρακάτω]

Alexander builds a wall against Gog and Magog (source)
Ο Αλέξανδρος χτίζει ένα τείχος εναντίον των Γκογκ και Μαγκόγκ (πηγή)

Το Κοράνι (=ανάγνωσμα, αφήγηση, εξιστόρηση) είναι η αποκάλυψη του Αλλάχ  (=Θεός) στον Προφήτη Μωάμεθ. Ομιλητής είναι σχεδόν εξολοκλήρου ο Αλλάχ, ο οποίος μιλάει είτε σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο είτε σε πρώτο ή τρίτο ενικό.

Τα εδάφια για τον Μεγαλέξανδρο στο Κοράνι:

Από το κεφάλαιο 18: Η ΣΠΗΛΙΑ

  1. Θα σε ρωτήσουν για τον Δουλ Καρνέιν (Δικέρατο βασιλιά). Να απαντήσεις: «Θα σου διηγηθώ την ιστορία του».
  2. Ορίσαμε την εξουσία του πάνω στη γη και του δώσαμε τα μέσα για να πετύχει ό,τι θέλει.
  3. Ακολούθησε κάποιο δρόμο.
  4. Προχώρησε έως ότου έφτασε στη δύση, είδε τον ήλιο που έδυε σε μια λασπώδη πηγή και κοντά σε αυτήν βρήκε ένα λαό. Του είπαμε: «Δικέρατε, μπορείς να τιμωρήσεις αυτόν τον λαό ή να του φερθείς καλά».
  5. «Θα τιμωρήσω», απάντησε αυτός, «όλους τους ασεβείς κι έπειτα θα τους αφήσω στον Θεό, ο Οποίος θα τους τιμωρήσει καλά».
  6. «Όποιος, όμως, πιστέψει και κάνει το καλό, θα ανταμειφθεί εξαιρετικά και θα του αναθέσω διαταγές, τις οποίες θα εκτελεί δίχως κόπο.»
  7. Κι ο Δικέρατος συνέχισε και πάλι την πορεία του.
  8. Έφτασε στο μέρος όπου ανατέλλει ο ήλιος, σε έναν λαό στον οποίο δεν χαρίσαμε τίποτα για να προφυλάσσεται από τον ήλιο.
  9. Ναι, έτσι έχει η ιστορία του και γνωρίζουμε όλους όσοι τον ακολούθησαν.
  10. Έπειτα πήρε άλλο δρόμο.
  11. Έφτασε ανάμεσα σε δύο υψώματα, τους πρόποδες των οποίων κατοικούσε ένας λαός που με δυσκολία μπορούσε να καταλάβει μια λέξη.
  12. Ο λαός τού είπε: «Δικέρατε, οι Γκογκ και οι Μαγκόγκ λεηλατούν τη γη μας. Μπορείς, έναντι αμοιβής, να υψώσεις φράγμα μεταξύ μας;»
  13. «Η Εξουσία που μου έδωσε ο Κύριός μου», απάντησε αυτός, «είναι μεγαλύτερη αμοιβή από τη δική σας. Αρκεί να με βοηθήσετε με προθυμία και εγώ θα υψώσω φράγμα ανάμεσά σας.
  14. Φέρτε μου σιδερένιες πλάκες, αρκετές για να γεμίσουν το διάστημα μεταξύ των δύο βουνών και φυσήστε τη φωτιά μέχρι να πυρακτωθεί το σίδερο». Κι έπειτα είπε: «Φέρτε μου λιωμένο χαλκό, για να μπορέσω να το χύσω από πάνω.
  15. Οι Γκογκ και οι Μαγκόγκ δεν θα μπορέσουν να περάσουν ούτε να τρυπήσουν αυτό το φράγμα».
  16. Και πρόσθεσε: «Το έργο τούτο είναι η δύναμη της μεγαλοψυχίας του Κυρίου μου. Όταν ο Θεός θελήσει, θα το κάνει κομμάτια. Η υπόσχεση του Κυρίου μου είναι αλάνθαστη».
  17. Θα έρθει μέρα που όλ’ αυτά θα σωριαστούν το ένα πάνω στο άλλο όπως τα κύματα της θάλασσας, ενώ η σάλπιγγα θα ηχήσει και θα ενώσουμε όλους τους ανθρώπους μαζί.

[εδώ τελειώνει η αφήγηση για τον Μεγαλέξανδρο, το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με τους εξής στίχους:]

  1. Την ημέρα εκείνη θα ετοιμάσουμε για τους άπιστους την Κόλαση.
  2. Τα μάτια των απίστων ήταν καλυμμένα, για να μη βλέπουν τις αναγγελίες Μας και να μην υποφέρουν να ακούν για Εμάς.
  3. Μήπως οι άπιστοι σκέφτηκαν να πάρουν ως προστάτες τους τούς δούλους Μας; Ετοιμάσαμε για κατοικία τους το πυρ το εξώτερον.
  4. Μήπως θέλετε να μάθετε ποιοι άνθρωποι χάθηκαν εξαιτίας των έργων τους;
  5. Ποιων οι προσπάθειες μέσα στον κόσμο τούτο ήταν επιζήμιες, αν και οι ίδιοι πιστεύουν ότι έπραξαν σωστά;
  6. Αυτοί είναι όσοι δεν πίστεψαν στις δικές Μας αποκαλύψεις και στο ότι πρόκειται να εμφανιστούν κάποτε ενώπιον του Κυρίου τους. Τα έργα τους είναι άσκοπα και δεν έχουν καμία βαρύτητα κατά την ημέρα της Κρίσεως.
  7. Αμοιβή τους θα είναι η Κόλαση, γιατί χλεύασαν τα σημάδια και τους αποστόλους Μας.
  8. Οι πιστοί και όσοι έκαναν αγαθοεργίες, θα έχουν για κατοικία τους τούς κήπους του Παραδείσου.
  9. Θα μένουν μέσα σε αυτούς αιώνια και ποτέ δεν θα επιθυμήσουν οποιαδήποτε αλλαγή της κατάστασής τους.
  10. Πες: «Αν η θάλασσα γινόταν μελάνι για να γράψουν τα λόγια του Κυρίου μου, η θάλασσα θα εξαντλούνταν προτού τελειώσουν τα λόγια του Θεού, ακόμα κι αν χρησιμοποιούσαν άλλη μια τόση θάλασσα».
  11. Πες: «Εγώ είμαι άνθρωπος, σαν κι εσάς˙ μου αποκαλύφθηκε, όμως, πως υπάρχει ένας μόνο Θεός. Όποιος ελπίζει πως μια μέρα θα δει την όψη του Κυρίου του, οφείλει να κάνει το καλό και να μην εξισώνει τη λατρεία κανενός πλάσματος με τη λατρεία του Κυρίου του».

Η μετάφραση είναι του Κ. Ι. Πεντάκη, από τις εκδόσεις Κάκτος

15th century Persian miniature painting from Herat (Afganistan) depicting Iskander, the Persian name for Alexander the Great (source)
Περσικός πίνακας από το Herat του Αφγανιστάν, που αναπαριστά τον Αλέξανδρο (ή Ισκεντέρ, όπως τον ονόμασαν) (πηγή)

Δείτε και αυτό

Τα «1000 Χτυπήματα» του Raif Badawi: ένα βιβλίο για την ελευθερία

«Η ελευθερία του λόγου είναι ο αέρας που αναπνέει κάθε στοχαστής· είναι το καύσιμο που …

Ένα σχόλιο

  1. I would like to thank you for the efforts you’ve put in writing this blog.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *