Αρχική / Kostas Sapardanis (σελίδα 3)

Kostas Sapardanis

Πώς να κερδίσετε κάθε επιχειρηματολογία

Θα επιχειρήσουμε εδώ να βρούμε τεχνάσματα για να βγαίνουμε κερδισμένοι σε κάθε διαφωνία που μπορεί να συμμετέχουμε και να βγούμε από τη δύσκολη θέση όταν δεν έχουμε γνώσεις ή ικανότητες για να υπερασπιστούμε τη γνώμη μας, ή να σώζουμε την υπόληψή μας όταν συνειδητοποιούμε ότι ο αντίπαλός μας είναι ανώτερος σε ρητορικά χαρίσματα και πρόκειται να κερδίσει. Σημασία λοιπόν δεν έχει αν έχουμε δίκιο ή όχι. Σημασία έχει η εξόντωση του αντιπάλου και η υπεροχή της δικιάς μας θέσης, πάση θυσία. Προσοχή όμως: τα περισσότερα από τα παρακάτω τεχνάσματα (αν όχι όλα) δεν πρόκειται να έχουν αποτέλεσμα στο να αλλάξουν τη γνώμη του αντιπάλου μας, αλλά να αποπροσανατολίσουν το ακροατήριο και να το πείσουν ότι εφόσον αυτός έχει γελοιοποιηθεί από εμάς, εμείς πρέπει να έχουμε τη σωστή άποψη στο εν λόγω θέμα.

No need for aberrations, the observance of a few guidelines will suffice. (photo)
Δεν χρειάζονται παρεκτροπές, αρκεί η τήρηση λίγων απλών κανόνων (photo)
  • Κάνουμε με μιας πολλά εύκολα ερωτήματα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θέσεων, ώστε να κρύψουμε αυτό στο οποίο θέλουμε να καταλήξουμε. Οι ερωτήσεις μας είναι στοχευμένες στο συμπέρασμα που θέλουμε να δείξουμε χωρίς όμως αυτό να φαίνεται από πριν, και τόσο γενικές και αυταπόδεικτες, ώστε οι απαντήσεις να είναι αναμενόμενες (όπως θα έκανε ένας δικηγόρος). Προχωρούμε στο να επεκτείνουμε τις απαντήσεις του αντιπάλου μας, και κατευθύνουμε το διάλογο εκεί που θέλουμε εμείς να καταλήξουμε, χωρίς πλέον ο συνομιλητής να μπορεί να πάρει αντίθετη θέση καθώς έτσι θα φανεί ότι έρχεται σε αντίθεση με αυτά που ο ίδιος έχει πει. Είναι η μέθοδος των Σοφιστών και, εν μέρει, η μαιευτική που χρησιμοποιούσε ο Σωκράτης.
  • Ταυτίζουμε τις θέσεις του αντιπάλου με φιλοσοφίες ή κοσμοθεωρίες που θεωρούνται παρωχημένες ή αποτυχημένες στην πράξη και δίνουμε την εντύπωση ότι το θέμα διαφωνίας έχει ήδη λυθεί πριν η επιχειρηματολογία έχει καν αρχίσει. Π.χ. «Τι θέλετε κύριε; Καθολική δωρεάν ιατρική κάλυψη; Μα αυτό είναι σοσιαλισμός! Τέτοιες πρακτικές είναι που οδήγησαν τόσες χώρες του πρώην κομουνιστικού μπλοκ στην οικονομική καταστροφή. Θέλετε τα ίδια και στη χώρα μας;» κτλ κτλ. Χρησιμοποιούμε λέξεις φορτισμένες με αρνητικά συμφραζόμενα όταν αναφερόμαστε στις θέσεις του αντιπάλου, όπως «άπιστος» αντί για «άθρησκος», «προκατειλημμένος» αντί για «ορθολογιστής», «φανατικός» αντί για «ισχυρογνώμων», «αιρετικός» αντί για «αλλόθρησκος» και άλλα τέτοια.
argument 2
«Ξέρεις ποιος άλλος είχε αυτήν την άποψη; Ο Χίτλερ!»
  • Αντικρούουμε τις ψευδείς προτάσεις του αντιπάλου με άλλες ψευδείς, τις οποίες όμως αυτός θεωρεί αληθείς, αν είναι συνεπής. Απέναντι στους κατάλληλους αντιπάλους χρησιμοποιούμε τον δικό τους τρόπο σκέψης. Μας λέει αυτός: «Η ομοφυλοφιλία είναι κάτι κακό γιατί έτσι λέει η βίβλος και τους ομοφυλόφιλους πρέπει να τους θεωρούμε μιάσματα» Απαντάμε ως εξής: «Βεβαίως δίκιο έχετε, και μάλιστα, εφόσον ακολουθούμε τη βιβλική διδασκαλία, τότε πρέπει να λιθοβολούμε τις μοιχαλίδες, τους ειδωλολάτρες, τους βλάσφημους κλπ κλπ». Ταυτίζουμε έτσι μια θέση που έχει πάρει ο αντίπαλος με μια άλλη, προφανώς λανθασμένη, ακολουθώντας την ίδια μεθοδολογία που οδήγησε αυτόν στην πρώτη. Τώρα, θα πρέπει να επιχειρηματολογήσει εναντίον του εαυτού του.
  • Τραβάμε τον ισχυρισμό του αντιπάλου από τα μαλλιά, τον ερμηνεύουμε με όσο το δυνατόν πιο γενικό τρόπο και με την ευρύτερη δυνατή έννοια αγγίζοντας τα όρια της υπερβολής και της γελοιότητας. Παρουσιάζει κάποιος τη θεωρία της εξέλιξης; Του απαντάμε προσβεβλημένοι: «Εγώ δε γεννήθηκα από μπαμπουίνους!». Υπερασπίζεται τη θανατική καταδίκη για τους παιδεραστές; Απαντάμε: «Και τους παιδοκτόνους τότε τι να τους κάνουμε; Να τους σκοτώνουμε δύο φορές;»
Αυτοί τα ξέρουν ήδη… (photo)
Αυτοί τα ξέρουν ήδη… (photo)
  • Παρομοίως, επιχειρούμε να δείξουμε την αντίπαλη άποψη σαν πολύ απόλυτη για να είναι υποχρεωτικά ορθή. Ανοίγουμε έτσι το δρόμο στην παραδοχή της δικής μας θέσης, τουλάχιστον σαν μιας πιθανότητας που δεν πρέπει να απορριφθεί. Π.χ. αν θέλουμε να υπερασπιστούμε την ομοιοπαθητική μέθοδο έναντι της «παραδοσιακής» ιατρικής, και είμαστε αντιμέτωποι με τον ορθολογικό στοχασμό, επιστημονικές αποδείξεις και μελέτες που εμείς δεν έχουμε να επιδείξουμε υπέρ μας, επικαλούμαστε την αβεβαιότητα της ανθρώπινης γνώσης και τα όρια της επιστήμης γενικά. Δείχνουμε έτσι ότι η θέση μας είναι τουλάχιστον «πιθανή» και άρα η πλήρης άρνησή της από τον αντίπαλο δεν τον κάνει ορθολογικό, αλλά απόλυτο, οπισθοδρομικό, αντιδραστικό κλπ.
  • Χρησιμοποιούμε τη χυδαιότητα, τον εμπαιγμό και την ιλαρότητα για να γελοιοποιήσουμε τον αντίπαλο. Π.χ. αν αυτός υπερασπίζεται το δικαίωμα στην αυτοκτονία, εμείς του απαντάμε αμέσως: «Γιατί λοιπόν δεν πάτε να κρεμαστείτε;». Κάποιοι στο ακροατήριο σίγουρα θα γελάσουν, και το γέλιο είναι πάντα σύμμαχος αυτού που το προκαλεί˙ με το γέλιο μπορούμε να κερδίσουμε κάθε ανίδεο που παρακολουθεί σιωπηλά και είναι ανίκανος να έχει δικιά του άποψη.
  • Ιδιαίτερα για θέματα που είναι περίπλοκα και απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, μπορούμε εύκολα να αποπροσανατολίσουμε το ακροατήριο δίνοντας μονόπλευρες ή και λανθασμένες πληροφορίες. Π.χ. αν ο αντίπαλος παρουσιάζει τους κινδύνους του φαινομένου του θερμοκηπίου, εμείς αναφερόμαστε γενικά σε έρευνες που υποτίθεται ότι αντικρούουν την ύπαρξη του φαινομένου και ότι η επιστημονική κοινότητα είναι τάχα διχασμένη σε αυτό το θέμα. Μπορούμε επίσης να παρουσιάσουμε «στοιχεία», λέγοντας ότι δεν είναι δυνατόν να θερμαίνεται ο πλανήτης τη ίδια στιγμή που οι εμπειρίες μας είναι πιο κρύοι χειμώνες από ποτέ και αύξηση καταιγίδων και άλλων τέτοιων ακραίων «κρύων» φαινομένων. «Εγώ κρυώνω» μπορούμε να δηλώσουμε. Ο αντίπαλος θα πρέπει να μπει στη διαδικασία να εξηγήσει τη διαφορά μεταξύ «κλίματος» και «καιρικών συνθηκών» και να καταδείξει ότι αρχικά η θέρμανση του πλανήτη θα βιωθεί ως ψύχρανση, σε τοπικό επίπεδο, κάτι που όμως χρειάζεται χρόνο και παρουσίαση πολύπλοκων ιδεών που το ακροατήριο μάλλον δε θα είναι διατεθειμένο να παρακολουθήσει τη στιγμή εκείνη. Έτσι, βγαίνουμε κερδισμένοι εμείς. Αυτή η τακτική είναι η αγαπημένη αυτών που αντιτίθενται στον εμβολιασμό, και υποστηρίζουν ότι μπορεί να προκαλέσει ακόμα και αυτισμό.
Ιεραρχία αντιλογίας (photo
Ιεραρχία αντιλογίας (photo)

 

  • Γενικά, προσπαθούμε να προκαλέσουμε τον θυμό του αντιπάλου, γιατί όταν είναι θυμωμένος χάνει την ικανότητα να κρίνει σωστά και να αντιλαμβάνεται πού ακριβώς είναι τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες του επιχειρήματός του και των δικών μας. Δίνει επίσης κακή εντύπωση στο ακροατήριο και έτσι το κερδίζουμε εμείς. Τον θυμό του μπορούμε να τον προκαλέσουμε με κατηγορίες (ακόμα και άδικες) ή και με προσωπικές προσβολές. Αν δεν μπορούμε να αντικρούσουμε τις απόψεις του ή αν συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε άδικο, επιτιθέμεθα στο άτομο και όχι στις ιδέες του.

Αυτά και άλλα πολλά παραθέτει ο Σοπενχάουερ στο «Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο», κατά πολύ επηρεασμένος από τα «Τοπικά» του Αριστοτέλη.

Δείτε:

Thank You For Smoking

Μάλιστα κύριε Υπουργέ

Κινηματογραφώντας ψέματα και μια απολογία γενοκτονίας – Το Braveheart και το Apocalypto του Mel Gibson

Είδαμε ήδη τις ιστορικές ελευθερίες που πήρε ο Μελ Γκίμπσον όταν έγραψε και σκηνοθέτησε Τα Πάθη του Χριστού, αλλά δεν ήταν ούτε η πρώτη φορά που ο Γκίμπσον παραποίησε την ιστορία για το καλό των εισπράξεών του, ούτε η τελευταία. Λίγα χρόνια πριν Τα Πάθη, είχε σκηνοθετήσει και πρωταγωνιστήσει στο Braveheart. Η ταινία αφορά την επανάσταση των υπόδουλων στους Άγγλους Σκοτσέζων, τον 13ο αιώνα. Μια κύρια αιτία της εξέγερσης, όπως μας δείχνει η ταινία, είναι η πρακτική της «Πρώτης Νύχτας» όπου ένας Άγγλος άρχοντας είχε το δικαίωμα να «εγκαινιάσει» μια νεόνυμφη την πρώτη νύχτα του γάμου, με τελικό σκοπό να εξαφανιστεί το γένος των υπόδουλων. Μόνο που δεν υπάρχει ίχνος αποδείξεων ότι κάτι τέτοιο συνέβαινε οπουδήποτε, παρά μόνο κάποιοι αστικοί μύθοι που άρχισαν να κυκλοφορούν μετά τον Μεσαίωνα.

Ο φτωχός πλην τίμιος, λοιπόν, Γουίλιαμ Γουάλας παντρεύεται την αγαπημένη του στα κρυφά, μέχρι που οι Άγγλοι στρατιώτες της επιτίθενται και τελικά την σκοτώνουν. Αυτό οδηγεί τον ήρωα στην εξέγερση, και στην ηγεσία της επανάστασης κατά του Βασιλιά. Στην πραγματικότητα, ο Γουάλας ήταν ένας ακτήμονας, που για να κάνει επανάσταση χρειάστηκε να του πειράξουν οι Άγγλοι τα χωράφια, και όχι να του σκοτώσουν τη γυναίκα. Η εξέγερσή του ξεκίνησε έναν χρόνο μετά την εισβολή των Άγγλων στη Σκωτία, κάτι που σημαίνει ότι το πρώτο κομμάτι της ταινίας, όπου ο Γουάλας παρουσιάζεται να έχει γεννηθεί στη σκλαβιά («που κρατάει για 100 χρόνια») και οι Άγγλοι του σκοτώνουν τον πατέρα, είναι ολοκληρωτικά αποκύημα της φαντασίας του σεναριογράφου. Στην ταινία, ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους του ήταν ο Robert the Bruce, ο οποίος σε μια μάχη τον προδίδει, για να οδηγηθεί στη συνέχεια στον δήμιο. Στην πραγματικότητα, ο Robert ποτέ δεν τον πρόδωσε -αντιθέτως, τον υποστήριζε. Το πιο αξιοπερίεργο είναι ότι το παρωνύμιο «Braveheart» (Γενναία Καρδιά) δεν αποδόθηκε στον Γουάλας, αλλά στον Robert! Μετά τον θάνατό του μάλιστα, κουβαλούσαν την βαλσαμωμένη καρδιά του Robert στο δρόμο για τα Ιεροσόλυμα κατά τη διάρκεια μιας σταυροφορίας.

“Braveheart” is not the one on the left
Κι όμως, ο «Braveheart» είναι στα δεξιά

Ακόμα και οι ενδυματολογικές επιλογές της ταινίας είναι εντελώς ανιστόρητες, καθώς οι Σκοτσέζοι δε φορούσαν κιλτ παρά μόνο 4 αιώνες μετά τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται η ταινία, και δεν έβαφαν το πρόσωπό τους παρά για να τρομάζουν τους Ρωμαίους κατακτητές, 800 χρόνια πριν!!! Είναι σαν μια ταινία για την Ελληνική Επανάσταση όπου οι πρωταγωνιστές είναι ντυμένοι με χιτώνες που φορούσε ο Σωκράτης.

Όλα αυτά οδήγησαν σε αντιδράσεις από Σκοτσέζους που προσβλήθηκαν με την απεικόνιση ενός εθνικού τους ήρωα (Robert the Bruce) ως προδότη και με τις υπόλοιπες ανακρίβειες να μειώνουν την ιστορία τους σε ένα γραφικό παραμύθι χολιγουντιανών προδιαγραφών. Από την άλλη, δεν έλειψαν και οι κατηγορίες για Αγγλοφοβία κατά του Γκίμπσον, και για υποδαυλισμό του αντιβρετανικού αισθήματος των Σκοτσέζων που (μάλλον αγνοώντας τις παραπάνω ιστορικές ανακρίβειες) οδήγησε σε έξαρση ξενοφοβικές συμπεριφορές και προκαταλήψεις την εποχή που κυκλοφόρησε η ταινία.

Wong millennium… (photo)
Λάθος χιλιετία… (photo)

Στην τελευταία του σκηνοθετική απόπειρα, το Apocalypto, περιγράφει τις τελευταίες μέρες του πολιτισμού των Μάγια, μέχρι την άφιξη των Ευρωπαίων εξερευνητών. Οι ακραίες σκηνές βίας δεν λείπουν και από αυτήν την ταινία, η οποία χρησιμοποιώντας το ίδιο τέχνασμα για να υποστηρίξει μια δήθεν αντικειμενικότητα στην εξιστόρηση (τη χρήση της γλώσσας των αρχαίων Μάγια αυτήν τη φορά) καταλήγει να δίνει την εντύπωση στον θεατή ότι αυτό που βλέπει είναι αντιπροσωπευτικό ενός ολόκληρου λαού. Οι σκηνές φρίκης είναι δύσκολο να περιγραφούν σε κάποιον που δεν έχει δει την ταινία, που είναι γεμάτη με βιασμούς, απαγωγές, ανθρωποθυσίες, σαδισμό, σκοταδισμό, αντιμετώπιση ανθρώπων σαν να ήταν ζώα και λοιπά ανθρώπινα πάθη που θα θέλαμε να είχαμε αφήσει εξ ολοκλήρου στο παρελθόν μας. Όμως οι ανθρωποθυσίες που απεικονίζει ο Γκίμπσον δεν ήταν καν πρακτική των Μάγια, αλλά των Αζτέκων. Ο Γκίμπσον, ο οποίος συμμετείχε στη συγγραφή του σεναρίου, συγχωνεύει δύο λαούς σύμφωνα με το τι θεωρεί ενδιαφέρον για να προκαλέσει τη μεγαλύτερη απόλαυση.

Είναι άδικο για τους Μάγια να απεικονιστούν αποκλειστικά σε τέτοιους τόνους, καθώς είναι ένας λαός με πλούσια πολιτιστική παράδοση και τεράστια επιτεύγματα στις επιστήμες και στις τέχνες, στην πνευματικότητα και στην αρχιτεκτονική δομή των πόλεων. Ο θεατής όμως μένει με την εντύπωση ότι οι Μάγια ήταν ένας λαός άγριων, με βαρβαρικές διαθέσεις, με αποτέλεσμα ακτιβιστές της Γουατεμάλας (απόγονοι των Μάγια) να κατηγορήσουν τον Γκίμπσον για ρατσιστική απεικόνιση του λαού τους. Τον Γκίμπσον κατηγόρησε και για λογοκλοπή ένας Μεξικάνος σκηνοθέτης που γύρισε την ταινία “Return to Aztlan” με παρόμοιο θέμα.

One of the most extreme scenes (photo)
Μια από τις πιο ακραίες σκηνές (photo)

Στο τέλος του Apocalypto, αφού ο πρωταγωνιστής έχει πάρει εκδίκηση από τον βασικό ανταγωνιστή, και ενώ τον κυνηγάνε οι τελευταίοι εναπομείναντες εχθροί του σε μια σκηνή που φαίνεται ότι ο θάνατος είναι πια αναπόφευκτος, εμφανίζονται σαν από μηχανής θεοί οι Ισπανοί αποικιοκράτες, με τα επακόλουθα που όλοι γνωρίζουμε: Όσοι ιθαγενείς δεν πέθαναν από ασθένειες που έφεραν οι Ευρωπαίοι, γίνανε σκλάβοι ή σκοτώθηκαν βίαια σε μια γενοκτονία που δύσκολα μπορεί να συγκριθεί με άλλη. Κι όμως, ο Γκίμπσον τους παρουσιάζει σαν σωτήρες, έχοντας μάλιστα ξεκινήσει την αφήγησή του με το πνευματικό απόσταγμα: «Ένας μεγάλος πολιτισμός δεν κατακτιέται από τα έξω, αν δεν έχει ήδη αυτοκαταστραφεί εκ των έσω». Η φράση ανήκει στον William Durant, ιστορικό και φιλόσοφο, που την χρησιμοποίησε για να περιγράψει την πτώση της Ρώμης, ως συνέπεια της πάλης των τάξεων, της πτώσης του εμπορίου της, του γραφειοκρατικού δεσποτισμού της, της πνιγηρής φορολογίας και των καταστρεπτικών πολέμων που διεξήγαγε. Δεν γνωρίζω κατά πόσο ο ίδιος ο Durant γενίκευσε σε αξίωμα αυτό το ρητό, αλλά όταν ο Γκίμπσον το χρησιμοποιεί στα πλαίσια της ιστορίας που περιγράφει και δεδομένου του φινάλε που προσφέρει, παίρνει το ρόλο του απολογητή του ιμπεριαλισμού, κατηγορώντας τα θύματα για το έγκλημα που βίωσαν. Είναι σαν να μας λέει ότι οι Μάγια άξιζαν ό,τι έπαθαν, ότι έφταιγαν οι ίδιοι για την σφαγή τους, ότι «καλά να πάθουν»˙ ότι χρειάζονταν σωτηρία από τους καλούς Χριστιανούς, έχοντας καταδικάσει τους εαυτούς τους με τις σκοταδιστικές τελετές που μόλις μας έδειξε. Αυτή φυσικά ήταν και η δικαιολογία που χρησιμοποιούσαν οι Χριστιανοί επί 500 χρόνια για την εξολόθρευση και καταδυνάστευση των Μάγια. Χώρια που οι εξερευνητές έφτασαν στη νέα ήπειρο 6 αιώνες μετά την πτώση των Μάγια στην κλασική τους περίοδο, η οποία παρουσιάζεται στην ταινία.

Thank god for the Christians coming to save the savages… (photo)
Ευτυχώς που ήρθαν οι Χριστιανοί να σώσουν τους Μάγια…(photo)

Δείτε:

History Buffs: Braveheart

History Buffs: Apocalypto

Ο Ύπουλος Αντισημιτισμός του Mel Gibson και της Βίβλου

«Αυτή είναι μια ταινία για ένα θέμα που κανένας δεν θέλει να αγγίξει, όπου ομιλούνται δύο νεκρές γλώσσες˙ στο Λος Άντζελες πιστεύουν ότι είμαι τρελός, και μπορεί να είμαι».
Μελ Γκίμπσον

Ο Μελ Γκίμπσον αποφάσισε να αναλάβει, εκτός από το σενάριο και τη σκηνοθεσία (σε συνεργασία με το Άγιο Πνεύμα, όπως είπε ο ίδιος), και την παραγωγή της ταινίας του για τα Πάθη του Χριστού, όταν δέχτηκε αντιδράσεις ήδη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της. Όταν ολοκλήρωσε το φιλμ, χαρακτηρίστηκε σαν αντισημιτικό και τα στούντιο αρνήθηκαν να το διανείμουν, οπότε ο Γκίμπσον ανέλαβε και την προώθηση και διανομή της, με μετριοπαθή προβολή στα ΜΜΕ. Το φιλμ το πρότειναν μέσα σε εκκλησίες οι παπάδες στους πιστούς τους, αφού πολλοί το θεωρούσαν έναν καλό τρόπο να προσηλυτισθούν οι μη θρησκευόμενοι. Σαν εργαλείο προσηλυτισμού μάλλον δεν είναι πολύ αποτελεσματικό, αφού δεν προβάλλεται σχεδόν καθόλου το μήνυμα του Ιησού (οι διδαχές του), αλλά μόνο τα βασανιστήρια των τελευταίων ωρών της ζωής του, κάνοντας το θέαμα μάλλον νοσηρό για κάποιον που δεν ξέρει ήδη το περιεχόμενο της Καινής Διαθήκης. Για τον Γκίμπσον, αυτές οι στιγμές της ζωής του Ιησού είναι «οι πιο συναρπαστικές, οι πιο οδυνηρές, οι πιο σκληρές, οι πιο όμορφες».

Filming (photo)
Στα γυρίσματα (photo)

Η χρήση των αραμαϊκών και των λατινικών στην ταινία, και η έντονα ρεαλιστική απεικόνιση των βασανιστηρίων του πρωταγωνιστή, της δίνει μια επίφαση αληθοφάνειας˙ η ταινία μάς προτείνεται σχεδόν σαν ντοκιμαντέρ. Πέρα όμως από το προφανές ότι όλοι οι Εβραίοι (τουλάχιστον οι…καλοί της υπόθεσης) αναπαριστώνται από λευκούς Ευρωπαίους (η Μόνικα Μπελούτσι σε μια παντελώς ανούσια παρουσία), η ταινία δεν είναι πιστή αναπαράσταση της ιστορίας, ούτε καν πιστή αναπαραγωγή της βιβλικής αφήγησης. Βέβαια, κάθε σεναριοποίηση οποιουδήποτε βιβλίου ή ιστορικού γεγονότος, αναγκαστικά θα είναι επιλεκτική, αυτά όμως που επιλέγει ο κάθε συγγραφέας προδίδουν και τον χαρακτήρα του. Ο Γκίμπσον προσθέτει στοιχεία που δεν υπάρχουν στη Βίβλο, όπως την εικόνα του Σατανά σαν «ανδρόγυνη φιγούρα» (επηρεασμένος από την Kαθολική εικονογράφηση του διαβόλου), την εφεύρεση των σύγχρονων ψηλών τραπεζιών από τον ξυλουργό Ιησού (!?) και τον Ιούδα να κατατρέχεται από δαίμονες και από παιδιά με τερατώδη πρόσωπα πριν καταλήξει στην αυτοκτονία (ο Γκίμπσον επαναλαμβάνει συνεχώς σε συνεντεύξεις πως η πίστη του έχει τη συγχώρεση σαν κεντρικό της στοιχείο, αλλά αφού ο Ιούδας μετανόησε για την προδοσία του γιατί ο Γκίμπσον δε τον συγχωρεί;).

Πέρα από αυτές τις εμβόλιμες σκηνές που εισήγαγε ο δημιουργός της ταινίας, με την επιλεκτική διαλογή εδαφίων της βιβλικής εξιστόρησης κάνει τους Ρωμαίους να μοιάζουν με υποχείρια των Εβραίων ιερέων. Ο Ρωμαίος Επίτροπος της Ιουδαίας, Πιλάτος, παρουσιάζεται σαν έρμαιο των περιστάσεων, σαν κάποιος που θέλει να κάνει το σωστό (ή τουλάχιστον θέλει να μείνει αμέτοχος), αλλά δεν έχει τη δύναμη να το κάνει. Ο αυτοκράτορας στην ταινία τον έχει ήδη προειδοποιήσει ότι μια ακόμα εξέγερση των Εβραίων θα σημάνει το τέλος του. Όταν οι Φαρισαίοι τον φέρνουν προ τετελεσμένου και απαιτούν την θανάτωση του βλάσφημου ψευδοπροφήτη, ο Πιλάτος έρχεται σε αδιέξοδο, καθώς αν δεν τον θανατώσει, θα εξεγερθούν οι ιερείς – αν τον θανατώσει θα εξεγερθούν οι ακόλουθοι του Ιησού. Αποφασίζει λοιπόν να τον τιμωρήσει μόνο με μαστίγωμα (όχι με θάνατο) και μετά ξαναρωτάει τους Εβραίους τι επιθυμούν. Ο εβραϊκός λαός επιλέγει ομόφωνα την θανάτωση του Ναζωραίου και ο Πιλάτος νίπτει τας χείρας του. Ο Ραβίνος λέει «Το αίμα του είναι επάνω μας και επάνω στα παιδιά μας» (η ακριβής φράση από το Κατά Ματθαίον είναι «Και απεκρίθει όλος ο λαός και είπεν ‘Η ενοχή και η ευθύνη δια το χύσιμον του αίματός του ας έλθη επάνω μας και επάνω εις τα παιδιά μας’»), οδηγώντας τον στην σταύρωση. Η φράση αυτή αποσύρθηκε από την ταινία, αλλά μόνο από τους υπότιτλους, όχι από τους διαλόγους, που εκφέρονται στα αραμαϊκά. Το ότι δεν έκοψε εξολοκλήρου τη σκηνή με την παραπάνω φράση, όπως είχε δηλώσει ότι θα κάνει, δίνει τη δυνατότητα σε χώρες όπου η απειλή κατά των Εβραίων επεκτείνεται πέραν της φρασεολογίας (όπως η Συρία και η Αίγυπτος), να προβάλλουν την ταινία συμπεριλαμβανομένου του επίμαχου υπότιτλου. Ο Γκίμπσον παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι που διαδραματίζεται εδώ και πολύ καιρό, όπου υπάρχουν Εβραίοι.

The unanimous vote of the Jews (photo)
Ομόφωνη η απόφαση των Εβραίων (photo)

Αυτή η φράση, μαζί με μια άλλη που εκφέρει ο Ιησούς στον Πιλάτο και παρέμεινε στην ταινία («εκείνος που με παράδωσε σ’ εσένα έχει μεγαλύτερη αμαρτία» – Κατά Ιωάννη 19:11), είναι που οδήγησαν σε διωγμούς και βιαιότητες κατά των Εβραίων επί 2.000 χρόνια, στη δημιουργία αυτού που αργότερα ονομάστηκε «αντισημιτισμός» και έφτασε σε αποκορύφωμα με το Ολοκαύτωμα. Γιατί ήταν οι Χριστιανοί ιερείς που κατηγορούσαν τον εβραϊκό λαό συλλογικά για θεοκτονία από τους άμβωνες των εκκλησιών τους. Ακόμα και η Καθολική εκκλησία όμως απέσυρε επίσημα την κατηγορία της θεοκτονίας κατά των Εβραίων, αν και περίμενε περίπου 20 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα για να το κάνει (λίγο αργά μάλλον). Από όσο γνωρίζω, η Ελληνική Ορθόδοξη εκκλησία δεν ακολούθησε το παράδειγμα, κάτι που έκανε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Αυτό που θα έπρεπε να είναι προφανές σε κάθε νοήμονα άνθρωπο, ότι δηλαδή οι σύγχρονοι Εβραίοι δεν μπορεί να θεωρούνται υπόλογοι για ένα έγκλημα των προγόνων τους (αν θεωρηθεί έγκλημα των Εβραίων, βλ. παρακάτω), έπρεπε να περάσουν 20 αιώνες για να ειπωθεί. Και ο Μελ Γκίμπσον το παίρνει πίσω, αφήνοντας την φράση στο στόμα των Εβραίων, επειδή «έτσι λέει η Βίβλος». Η Βίβλος βέβαια λέει πολλά, και συμπεριλαμβάνει όλα εκείνα που κάθε σύγχρονος Χριστιανός περηφανεύεται ότι δοξάζει, αλλά ο σεναριογράφος Γκίμπσον τα αφήνει στην άκρη. Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η απόδοση υπερβίαιων εικόνων, τις οποίες καλούμαστε να δούμε με αγαλλίαση, αφού μας δείχνουν όσα μαρτύρησε ο Ιησούς «για μας». Θέλει να κάνει τους θεατές/πιστούς, ηδονοβλεψίες του αίματος, αφού στη σκέψη τους δεν θα πρέπει να είναι η ευχή να σταματήσουν τα βασανιστήρια, όχι μόνο επειδή ξέρουν ήδη το φινάλε, αλλά γιατί όσο πιο μεγάλο το μαρτύριο του Ιησού τόσο πιο μεγάλη η θυσία του, και άρα η ευγνωμοσύνη τους.

Στην πραγματικότητα, ο Ιησούς σταυρώθηκε επειδή αποτελούσε απειλή για το κατεστημένο – των Ρωμαίων από τη μια μεριά και των ισχυρών μεταξύ των Εβραίων από την άλλη. Δεν αποτελούσε απειλή για τον εβραϊκό λαό σαν σύνολο, ούτε υπήρχε «σύνολο του εβραϊκού λαού των πιστών» με την ίδια έννοια που υπάρχει σήμερα. Φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι και Εσσαίοι της εποχής διαφωνούσαν μεταξύ τους για τους θρησκευτικούς νόμους και τις τελετές, καθώς και για την αποδοχή ελληνικών και ρωμαϊκών παραδόσεων. Ο Γκίμπσον τα αγνοεί όλα αυτά και μας δείχνει μια εικόνα όλων των Εβραίων να φέρονται κατά του Ιησού.  Ανήκει εξάλλου σε μια «αίρεση» που αρνείται την ισχύ του Πάπα, άρα και της απόσυρσης της θεοκτονικής κατηγορίας.

Φυσικά, η ίδια η Βίβλος είναι ιστορική πηγή, όσο ο Πάολο Κοέλο είναι φιλόσοφος. Για παράδειγμα, ό,τι ξέρουμε για τον Πιλάτο είναι αντίθετο με την παραπάνω εξιστόρηση, που κατά μεγάλο βαθμό μπορεί να βρεθεί και στην Βίβλο. Ο Πιλάτος δεν ήταν υποχείριο των Εβραίων, ούτε μπορεί να δικαιολογηθεί με ιστορικές αποδείξεις η αξίωση ότι τους έδινε ποτέ το δικαίωμα να διαλέξουν κάποιον φυλακισμένο για απελευθέρωση (όπως υποτίθεται ότι διάλεξαν τον Βαραββά έναντι του Ιησού). Δεν ήταν τόσο εύσπλαχνος ο Πιλάτος. Αντιθέτως μάλιστα, ο αυτοκράτορας Τιβέριος τον είχε επιπλήξει για τις ακρότητές του κατά των Εβραίων. Το να πει ένας Ρωμαίος αυτοκράτορας για κάποιον Επίτροπο ότι παραείναι βίαιος, είναι τουλάχιστον ενδεικτικό της διάθεσής του για συνδιαλλαγή με τους υπηκόους του. Βλέποντας όμως την ταινία κανείς, νομίζει ότι ο Πιλάτος είναι ο δούλος σε μια εβραϊκή αυτοκρατορία, όπου οι Εβραίοι τον χλευάζουν ανοιχτά, μπροστά στα μάτια του. Ο Πιλάτος φαίνεται να κάνει τα πάντα για να γλιτώσει τον Ιησού από το μαρτύριο, αλλά οι Εβραίοι επιμένουν να σταυρωθεί. Εμείς όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν ήταν οι Εβραίοι που σκότωσαν τον Ιησού. Ήταν οι Ρωμαίοι, με την κατηγορία της ανταρσίας, επειδή απειλούσε το status quo. Τον σκότωσαν εξάλλου με τον ίδιο τρόπο που σκότωναν κάθε ένοχο για αυτήν την κατηγορία. Θανατώθηκε λοιπόν για την παραβίαση ενός κοσμικού νόμου, όχι ενός θρησκευτικού (όχι για βλασφημία, αλλά για πρόκληση εξέγερσης).

Σε αρθρογράφους που ήταν επικριτικοί απέναντι στο φιλμ του, ο Γκίμπσον έδειξε το πραγματικό του πρόσωπο, λέγοντας χαρακτηριστικά για τον Frank Rich των New York Times: «Ήθελα να τον σκοτώσω. Ήθελα τα σωθικά του σε παλούκι. Ήθελα να σκοτώσω το σκυλί του». Για αυτή τη δήλωση, αργότερα «απολογήθηκε» λέγοντας «ποτέ δε θα σκότωνα ένα σκυλί». Κάποια άλλα σχόλια, ρατσιστικά, σεξιστικά, ομοφοβικά και πολύ ακραία μπορείτε να ακούσετε εδώ. Για την Γουινόνα Ράιντερ (που είναι Εβραία) είπε ότι «ξέφυγε από τους φούρνους». Και ακόμα περισσότερα εδώ. Στο Ισραήλ, η ταινία δεν έχει κυκλοφορήσει, «από έλλειψη ενδιαφέροντος».

Filming (photo)
Στα γυρίσματα (photo)

Όσο για τις υπόλοιπες σκηνοθετικές απόπειρες του Γκίμπσον, δεν είναι η πρώτη φορά που παραποιεί την ιστορία για το καλό του ταμείου του (ούτε η πρώτη φορά που χρησιμοποιεί το σινεμά για να δικαιολογήσει τις ακραίες του πολιτικές και θρησκευτικές ευαισθησίες), αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία…

Διαβάστε:

Christopher Hitchens – The Gospel According To Mel

Mel Gibson and The Jews

Two Archaeologists Comment on “The Passion of the Christ”

Who Killed Jesus?

Is The Passion Historically Accurate?

Δείτε:

Συζήτηση για την ταινία (βίντεο στα αγγλικά)

God’s Lethal Weapon (βίντεο στα αγγλικά)

Ο Βολταίρος και η αντιμετώπιση του εξτρεμισμού

Ένα από τα πιο διαβασμένα έργα του Βολταίρου είναι ένα μικρό φιλοσοφικό μυθιστόρημα, το Ζαντίγκ, ή το Πεπρωμένο. Σ’ αυτό, ο Ζαντίγκ περιφέρεται σε χώρες της Ανατολής, έρμαιο της μοίρας που παρεμβαίνει στις πράξεις του και του στερεί την ευτυχία που τόσο πολύ ποθεί. Στη μέση της περιπλάνησής του (κεφάλαιο «Η Πυρά») βρίσκει τον εαυτό του να έχει γίνει δούλος του Σετόκ, ενός αφέντη με ορθή κρίση και φύση με ροπή προς το καλό. Γίνονται φίλοι και φτάνουν στη φυλή του Σετόκ, στην Αραβία.

Voltaire (21.9.1694 – 30.5.1778)
Βολταίρος (21/9/1694 – 30/5/1778)

Στην Αραβία είχαν ένα έθιμο. Όταν πέθαινε ένας παντρεμένος άντρας κι η γυναίκα του ήθελε να αγιάσει, καιγόταν δημοσίως πάνω στο πτώμα του συζύγου της[1]. Η φυλή που αριθμούσε τις περισσότερες θυσιασμένες χήρες ήταν και η πιο αξιοσέβαστη. Αποσβολωμένος ο Ζαντίγκ από την αχρείαστη σπατάλη ανθρώπινης ζωής εξέφρασε την απέχθειά του για το βάρβαρο έθιμο που χώριζε τα παιδιά από τις μητέρες τους κάνοντάς τα ορφανά, το κράτος από τον γυναικείο πληθυσμό του και τις γυναίκες από την ίδια τους τη ζωή.

Ο Ζαντίγκ, που βλέπει την ανάγκη αλλαγής της ‘κανιβαλιστικής’ αυτής πρακτικής, αναγνωρίζει την αδυναμία του να τα βάλει με δυνάμεις τόσο άρρηκτα συνδεδεμένες με το αίσθημα ταυτότητας των ντόπιων και τη σχέση ατόμου και κοινότητας. Η ίδια η χήρα, που ετοιμάζεται να θυσιαστεί στην επόμενη τελετουργία της ‘πυράς της χηρείας’, ομολογεί με ευκολία ότι δεν αγαπούσε καν τον σύζυγό της: «Ήταν αγροίκος, ζηλιάρης, ανυπόφορος άνθρωπος.» Κι όμως είναι ακλόνητη η πίστη της πως πρέπει να πέσει στη φωτιά. Μήπως, τότε, υπάρχει μια «γλυκιά ηδονή» στο να καεί ζωντανή; Ο Ζαντίγκ παίρνει αρνητική απάντηση και πάλι, για να αποσπάσει τελικά από τη χήρα την αιτία της προθυμίας της. Θέλει να θυσιαστεί για να εξασφαλίσει τον τίτλο της ευσέβειας και για να μην χάσει την υπόληψή της ώστε να την κοροϊδεύει ο κόσμος.

Η χήρα έχει καταφέρει να καθορίσει όλο της το είναι γύρω από τη θυσία της. Αν δεν πεθάνει, δεν θα βρει την αναγκαία σε όλους τους ανθρώπους εκτίμηση από την κοινότητά της, αλλά δεν είναι μόνο η πίεση από τους γείτονές της που την πείθουν. Δεν υπάρχει προφανής καταπίεση από αυτούς – ούτε καν την φυλάνε πριν την τελετή, μήπως το σκάσει. Ο Ζαντίγκ τη βρίσκει μόνη της να περιμένει καρτερικά να έρθει η κατάλληλη ώρα. Για τον εαυτό της θα θυσιαστεί, γιατί αναζητά την ευσέβεια, σαν αναγκαιότητα για να αποκτήσει αυτοεκτίμηση.

Υπάρχουν κάποιοι που βρίσκουν μια γοητεία στην αυτοθυσία. Είναι αυτοί που θεωρούν την υπόσχεση μεταθανάτιων δώρων τόσο θελκτική που να μην μπορούν να περιμένουν να έρθει το τέλος. Που βιάζονται να απωλέσουν τον εμποδισμό της σάρκας τους (το ‘θνητό περιτύλιγμα’ όπως θα έλεγε ο Σαίξπηρ) για να κερδίσουν τις μεταφυσικές ανταμοιβές. Η λατρεία του θανάτου, γι’ αυτούς, πάει χέρι-χέρι με την κοσμική ερμηνεία των πραγμάτων, και είναι ίσως αδύνατο να αποκοπεί το τελετουργικό από τη θεολογία τους. Κι αυτό γιατί θεολογία και τελετουργικό συνυπάρχουν στη θρησκεία ως κεντρικά στοιχεία της πίστης. Μια επίθεση σε οποιοδήποτε από τα δύο, θα σημάνει απειλή της πίστης της ίδιας. Ποιος πιστός, όμως, δε θα αντιδρούσε σε μια επίθεση στην πίστη του;

Γι’ αυτό ο Ζαντίγκ δεν προσπαθεί να κάνει τη χήρα να εγκαταλείψει τη θρησκεία που βρίσκεται πίσω από την τελετή, παρά να την επανακαθορίσει. Το κάνει αυτό πείθοντάς την πως η προθυμία της να πεθάνει όχι απλά δεν αποτελεί εύσημο ιερότητας, αλλά προδίδει τη ματαιοδοξία της από τη μία, κι από την άλλη φανερώνει πως το μόνο που θα κάνει με το να πέσει στην πυρά είναι να παραδοθεί στο χατίρι των άλλων. Ο Βολταίρος δεν ασχολείται με το να μας δώσει τις λεπτομέρειες της ρητορικής που χρησιμοποιεί ο Ζαντίγκ, αλλά μόνο το ότι κατάφερε να κάνει τη γυναίκα να αγαπήσει τη ζωή. Δεν υπάρχει πλέον κανένα κίνητρο γι’ αυτήν να προσφέρει το σώμα της˙ ούτε η αναγνώριση της κοινότητας έχει πια σημασία, αφού αποκαλύφθηκε ως παράδοση στο θέλημα άλλων ούτε η ίδια εκτιμάει πια την πράξη που ήταν έτοιμη να κάνει, αφού η αυτοθυσία έχει μετατραπεί από ιερό καθήκον σε ένδειξη εγωπάθειας, ενώ ο Ζαντίγκ της θύμισε σαν αντικίνητρο τη χαρά της ζωής. Δεν χρειάστηκε απώλεια πίστης από τη μεριά της γυναίκας για να επέλθει αλλαγή στη συμπεριφορά της, μόνο μία μεταστροφή του τι σημαίνει η πράξη της αυτοθυσίας και ένας ακριβέστερος προσδιορισμός του τι ακριβώς θέλει η χήρα από τη ζωή της -και άρα η εύρεση ενός νέου τρόπου να το πετύχει. Η απαίτηση για ευσεβή βίο και για σεβασμό από τους γείτονες παραμένει, αν και πλέον πρέπει να επιτευχθεί με τους δικούς της όρους.

Είναι το μέσο που άλλαξε γι’ αυτήν, όχι ο σκοπός. Σκοπός δεν ήταν ποτέ ο θάνατος. Αυτός αποτελούσε μόνο ένα μέσο για έναν απώτερο στόχο στα πλαίσια της μεταθανάτιας ζωής που υπόσχεται η θρησκεία ή της υστεροφημίας της γυναίκας ή της συμβολής της στο να αυξηθεί ο σεβασμός που χαίρει η φυλή. Τώρα το μέσο έχει αλλάξει – η χήρα θέλει να παντρευτεί τον Ζαντίγκ! Αυτός αγνοεί την πρότασή της αφού θέλει να συνεχίσει την περιπλάνησή του επιθυμώντας να βρει την αγαπημένη του Αστάρτη, όμως η δουλειά του θα είχε μείνει στη μέση αν έφευγε χωρίς να πείσει και την υπόλοιπη κοινότητα για το λάθος της τελετής.

Ο Σετόκ διαμαρτύρεται στις ενστάσεις του φίλου του για τον χαρακτήρα της τελετής, που θεωρεί πως η τρομερή αυτή πρακτική είναι ενάντια στο καλό του ανθρώπινου γένους. Η παράδοση αυτή της φυλής του, κρατάει πάνω από χίλια χρόνια, λέει ο Σετόκ. Ποιος θα τολμούσε να αλλάξει ένα νόμο που καθιέρωσε ο χρόνος; Ο Ζαντίγκ απαντάει πως οι ρίζες της τελετής είναι στην πραγματικότητα πολύ παλιότερες. Ο Βολταίρος αναγνωρίζει τη δύναμη του τελετουργικού στην ψυχή του ανθρώπου που δε διατίθεται να αλλάξει ένα έθιμο σκαλευμένο από αμέτρητες γενιές προγόνων, μια συνήθεια που θα ήταν δύσκολο να εντοπιστεί στην ιστορία του τόπου και που ανιχνεύεται ίσως στη μυθολογική χώρα των πρωταρχικών θεών. Ο Σετόκ δε φαίνεται να αντιστέκεται σθεναρά στην κριτική του φίλου του για τη βαρβαρότητα του εθίμου, κι όμως αδυνατεί να πράξει. «Υπάρχει τίποτα πιο σεβαστό από μια παλιά πλάνη;», αναρωτιέται διστακτικά. Ποιος θα τα έβαζε με τους προγόνους του; Πώς να αλλάξει έτσι ξαφνικά μια τελετή στην οποία έδωσαν τη ζωή τους αμέτρητες γυναίκες στο πέρασμα των αιώνων; Αυτό θα ισοδυναμούσε με το να πει πως όλες αυτές οι ζωές χάθηκαν άδικα, πως οι χήρες χαράμισαν τη ζωή τους, και πως τα μέλη της κοινότητας φέρονταν ανόητα, δεχόμενοι και ταυτόχρονα επιβάλλοντας το χειρότερο τίμημα.

Source
Πηγή

Ο Ζαντίγκ είχε ήδη καταφέρει ένα πρώτο πλήγμα στη θεολογία του Σετόκ, όταν του θύμωσε επειδή λάτρευε τ’ αστέρια, τον ήλιο και το φεγγάρι. «Είναι υπάρξεις αθάνατες απ’ τις οποίες έχουμε τόσα ευεργετήματα», δικαιολογήθηκε ο Σετόκ. Η εφεύρεση θεών στην εικόνα των ‘ευεργετικών αντικειμένων’ θεωρούταν από τους αρχαίους σοφιστές σαν ένα πρώτο βήμα στο χτίσιμο μιας θρησκείας, και η θεωρία τους απηχεί στο κείμενο του Βολταίρου. Ο Ζαντίγκ πείθει τον Σετόκ πως η λατρεία ευεργετικών πραγμάτων θα σήμαινε τη λατρεία ακόμα και των κεριών που χρησιμοποιούσαν τη νύχτα στη σκηνή, πράγμα που και ο Σετόκ βρίσκει γελοίο. Αυτό που αξίζει πραγματικά τη λατρεία είναι ο κύριος όλων των πραγμάτων -των κεριών όσο και των αστεριών-, «το αιώνιο Ον που τα έφτιαξε»[2]. Ο Ζαντίγκ δεν αρνήθηκε τη θρησκεία του Σετόκ, παρά μόνο την επανερμήνευσε, όπως έκανε με την πίστη της γυναίκας. Τα αστέρια και ο ήλιος μπορεί να μην αξίζουν τη λατρεία των ανθρώπων, αλλά δεν σημαίνει πως δεν ευεργετούν. Τα αντικείμενα, έτσι, όχι μόνο δεν προσβάλλονται, αλλά παραμένουν, κατά κάποιον τρόπο, ‘ιερά’, ως δημιουργήματα του Δημιουργού. Αυτό που αξίζει, εντέλει, τη λατρεία του Σετόκ είναι αυτό ακριβώς που κρύβεται πίσω από τα αντικείμενα, αυτό που τα δημιούργησε.

Όσο για την τελετή της πυράς, η λύση του Ζαντίγκ είναι τόσο απλή όσο και ευφυής. Συμβούλεψε τους αρχηγούς των φυλών να προσθέσουν ένα νόμο σύμφωνα με τον οποίο δε θα επιτρεπόταν να καεί μια χήρα «παρά μόνο αφού θα είχε συναντηθεί ολομόναχη με ένα νεαρό άντρα για μια ολόκληρη ώρα». Το μόνο που κάνει, λοιπόν, είναι να εισάγει έναν περιορισμό στην ίδια πράξη του εθίμου, χωρίς να βαφτίσει ως λανθασμένες τις πρακτικές του παρελθόντος, χωρίς να προσβάλλει τις μνήμες των μέχρι τότε θυσιασμένων γυναικών˙ μια προσβολή που θα έβρισκε αντίσταση από τη φυλή και θα έκανε αδύνατη την όποια αλλαγή της τελετής. Η προσθήκη του νόμου αποτελεί όχι ένα αυθαίρετο κριτήριο για την εκτέλεση της θυσίας αλλά μία εναλλακτική απόδειξη καθαρότητας ή αγιοσύνης. Θα είναι μια δοκιμασία για τη χήρα που, αν την ικανοποιήσει και δεν βρεθεί με άλλον άντρα μετά το θάνατο του συζύγου, θα κερδίσει την ευσέβεια για την ίδια αλλά και για τη φυλή. Ο Ζαντίγκ αποφεύγει τη βλασφημία αλλά επιτυγχάνει τη μεταρρύθμιση. Η επικράτηση της μετριοπάθειας εναντίον του εξτρεμισμού, η αποριζοσπαστικοποίηση, δεν μπορεί να έρθει, τουλάχιστον για μερικούς, με πλήρη απόρριψη της ιδεολογίας, ή της θρησκείας, που τον γεννά, αλλά με μικρές νίκες σε μικρές μάχες.

Με πιο απλά λόγια, είναι πιο εύκολο για κάποιον να γίνεται όλο και πιο μετριοπαθής παρά να αποστατήσει. Ο Ζαντίγκ δεν είχε δικαίωμα να αγνοήσει την ιστορία –ούτε την προσωπική ιστορία της χήρας ούτε τη συλλογική ιστορία της φυλής. Αν το έκανε θα αρνούνταν όλα όσα τους έκαναν αυτό που είναι. Οι άνθρωποι είναι δεμένοι με την ιστορία και τις παραδόσεις τους, ακόμα κι αν οι παραδόσεις δεν προσφέρουν πολλά στην ευημερία τους ή ακόμα κι αν οι τωρινές ιδιοσυγκρασίες και οι ηθικοί κώδικες τις έχουν προσπεράσει. Αποτελεί ένα είδος νοσταλγίας αυτό το δέσιμο με το παρελθόν˙ ένα αίσθημα οικειότητας ανεκτίμητο. Μια νοσταλγία που όσο αρνητικό ρόλο μπορεί να παίξει, λειτουργεί και σαν μέσο σύνδεσης με τους προγόνους, την κοινότητα, ακόμα και την παιδική ηλικία του ίδιου του ατόμου, όπως στην περίπτωση του Σετόκ. Δεν είναι κάτι που μπορεί, ούτε θα έπρεπε, να ξεριζωθεί εξολοκλήρου, αλλά μπορεί να προσφέρει υποδείξεις για τη δημιουργία καινούργιων παραδόσεων που θα αποτελούν κρίκους στην αλυσίδα της τοπικής κουλτούρας, χωρίς την άρνηση των παλαιότερων. (Ο Maajid Nawaz κάνει παρόμοιες σκέψεις για τη νοσταλγία στο πλαίσιο της Ισλαμικής παράδοσης)

Έτσι και οι αρχηγοί όλων των φυλών, μαζί και της φυλής του Σετόκ, ενστερνίστηκαν εύκολα τον καινούργιο νόμο που πρότεινε ο Ζαντίγκ και από τότε καμιά γυναίκα δεν κάηκε ξανά στην Αραβία, κι έτσι το σκληρό έθιμο που διαρκούσε αιώνες καταστράφηκε σε μια μέρα.

Source
Source

Η αποτυχία της άτεχνης κριτικής γίνεται προφανής στην επόμενη μαρτυρία του Ζαντίγκ του θρησκευτικού φανατισμού (στο κεφάλαιο «Το δείπνο»), όταν βρίσκεται σε δείπνο με άτομα κάθε λογής θρησκείας, από όλες τις άκρες του κόσμου. Ο Αιγύπτιος της παρέας προσβάλλεται που οι υπόλοιποι δεν αναγνωρίζουν την τεράστια αξία του μουμιοποιημένου σώματος της θείας του που μόλις πέθανε, ενώ ο Ινδός παρεξηγείται όταν ο Αιγύπτιος ετοιμάζεται να φάει μια κότα απ’ το τραπέζι αφού θα μπορούσε κάλλιστα η κότα να ήταν μετενσάρκωση της νεκρής θείας του. Ο Αιγύπτιος αρπάζεται λέγοντας απαξιωτικά πως στη χώρα του λατρεύουν το βόδι και όχι τις κότες, εδώ και εκατόν τριάντα πέντε χιλιάδες χρόνια. Ο Ινδός, εμφανώς προσβεβλημένος, δηλώνει πως η Ινδία κατοικήθηκε μόλις ογδόντα χιλιάδες χρόνια πριν από προγόνους των Αιγυπτίων, άρα δεν μπορεί παρά ο Αιγύπτιος να κάνει λάθος στους υπολογισμούς του, αλλά και στην ορθότητα των εθίμων του, αφού ο Ινδός Βράχμα είχε απαγορεύσει τη βρώση βοδιού νωρίτερα απ’ ό,τι οι Αιγύπτιοι αποφάσισαν να το λατρεύουν σε βωμούς. Στη διαφωνία προστίθεται ένας Χαλδαίος ο οποίος υποστηρίζει ότι κάνουν και οι δύο λάθος, αφού μόνο τα ψάρια αξίζουν το σεβασμό των ανθρώπων επειδή το ψάρι Οαννές τους είχε χαρίσει ευεργετήματα. Ένας Κινέζος παίρνει το λόγο λέγοντας πως όλοι οι προηγούμενοι σφάλουν, αφού ο ουρανός που αυτός λατρεύει υπερτερεί όλων των ζώων και τα ημερολόγια όλων των χωρών προέρχονται από την Κίνα. «Είσαστε όλοι ανίδεοι» φωνάζει ο Έλληνας, υποστηρίζοντας πως αρχή των πάντων είναι το χάος, το σχήμα και η ύλη.

Η ιλαρότητα της διαμάχης μεταξύ αυθεντιών στη θρησκεία προξενεί πάντα δέος και διασκέδαση σε μη συμμετέχοντες, αλλά ο Ζαντίγκ σύντομα αισθάνεται την ανάγκη να παρέμβει άλλη μια φορά για να κατευνάσει τα πάθη αφού, κατηγορώντας ο ένας τον άλλο και ειρωνευόμενοι τη θρησκεία και την ιστορία των συντρόφων τους, κοντεύουν να τσακωθούν. Βρίσκει κοινό έδαφος σε ολονών τις παραδόσεις στο ότι, κατά βάθος, όλοι αναγνωρίζουν μια ‘πρώτη δύναμη’. Ακόμα και ο Έλληνας πρέπει να παραδεχτεί πως πίσω από το χάος υπάρχει κάποιο ανώτερο Ον από το οποίο εξαρτάται το σχήμα κι η ύλη. «Είστε, λοιπόν, όλοι της ίδιας γνώμης και δεν υπάρχει λόγος να τσακώνεστε». Η παραδοχή από όλους της κοινής πίστης που κρύβεται πίσω από τις τοπικές διαφορές των παραδόσεών τους, αποτελεί συμβιβασμό για όλους και τους πείθει φέρνοντας την ομόνοια μεταξύ τους. Όλοι αγκαλιάζουν τον Ζαντίγκ και συμφιλιώνονται.

[1] Ο Βολταίρος εδώ μάλλον περιγράφει το εθιμικό Σατί της Ινδίας, στα πλαίσια του Ινδουισμού. Το έθιμο απαγορεύτηκε το 1829 από τους Βρετανούς.

[2] Ο ίδιος ο Βολταίρος ήταν Ντεϊστής. Δεν πίστευε σε κάποια συγκεκριμένη θρησκεία (αν και είχε μια αδυναμία στον Ινδουισμό), παρά μόνο σε ένα «αναγκαίο, αιώνιο, υπέρτατο και έλλογο ον».

Γιατί μας μισούν οι τζιχαντιστές του ISIS – με τα δικά τους λόγια

Το Dabiq είναι ένα online περιοδικό που εκδίδει το ISIS απευθυνόμενο στους Δυτικούς, Μουσουλμάνους και μη, στην αγγλική γλώσσα αλλά και σε άλλες (τα τεύχη του μπορείτε να τα βρείτε εδώ –προσοχή, περιλαμβάνουν σκληρές εικόνες). Σκοπό έχει την προπαγάνδα που θα προσελκύσει νέα μέλη και υποστήριξη από Μουσουλμάνους της Δύσης, καθώς και να καυχηθεί για τα κατορθώματά του στα πεδία της μάχης και, κατ’ επέκταση, να απειλήσει και να φοβερίσει για επερχόμενες επιθέσεις, είτε στη Μέση Ανατολή είτε σε πόλεις της Ευρώπης και σε ολόκληρο τον κόσμο. Με άλλα λόγια, το Dabiq απεικονίζει το ISIS όπως αυτό βλέπει τον εαυτό του και, άρα, η ανάγνωσή του είναι απαραίτητη για να καταλάβει κανείς την ιδεολογία πίσω από τις ενέργειες της οργάνωσης. Η ονομασία του προέρχεται από την ομώνυμη πόλη της Συρίας, στην οποία πρόκειται να ξεκινήσει η Αποκάλυψη σύμφωνα με την εσχατολογική παράδοση του Ισλάμ, όπως διαβάζουμε στο χαντίθ al-Muslim 54/44: «Η τελευταία ώρα δεν θα έρθει μέχρι οι Ρωμαίοι να πατήσουν στο al-A’maq ή στο Dabiq» (ως Ρωμαίοι εννοούνται γενικά οι Δυτικοί). Η συγκεκριμένη πόλη καταλήφθηκε από το ISIS το καλοκαίρι του 2015.

Από το περιοδικό
Από το περιοδικό του ISIS, Dabiq

Το 15ο τεύχος λέγεται «Σπάστε τον σταυρό» (Break the cross) και περιλαμβάνει ένα άρθρο με τον τίτλο «Γιατί σας μισούμε και γιατί σας πολεμάμε» (μπορείτε να το διαβάσετε εδώ). Από την αρχή του άρθρου ξεκαθαρίζεται πως το σκεπτικό των μελών του ISIS είναι αμιγώς θεολογικό, χαρακτηρίζοντας ακόμα και το νυχτερινό κέντρο ομοφυλόφιλων που δέχτηκε επίθεση τον Ιούνιο του 2016 ως «Σταυροφορικό» και «σοδομητικό». Συνεχίζουν με μια απαρίθμηση των λόγων για τους οποίους μισούν τη Δύση, με σειρά προτεραιότητας. «Σας μισούμε, πρώτα και κύρια, επειδή είστε άπιστοι» γράφουν αρχικά, επειδή βλασφημούμε εναντίον της μοναδικότητας του Αλλάχ με το να πιστεύουμε σε άλλους θεούς ή πως ο θεός έχει γιο (το Κοράνι αναγνωρίζει τον Ιησού ως προφήτη αλλά όχι με θεϊκή φύση). Οι απιστία μας και οι «διαβολικές πρακτικές» μας είναι, λοιπόν, οι κύριοι λόγοι της έχθρας τους προς εμάς, σύμφωνα με τους ίδιους, και όχι η εξωτερική πολιτική των μεγάλων δυνάμεων, και δικαιολογούν αυτήν την έχθρα με ένα από τα πολλά εδάφια του Κορανίου που γεννάει μίσος και αντιπαλότητα εναντίον τον απίστων –«δεν έχουμε τίποτα κοινό με εσάς» και «η έχθρα και το μίσος μας απέναντί σας θα είναι αιώνια» είναι ιδέες που επαναλαμβάνονται στο ιερό κείμενο του Ισλάμ, όπως στο εδάφιο που χρησιμοποιείται στο άρθρο του Dabiq. «Η απιστία σας είναι η κύρια αιτία που σας πολεμάμε», συνεχίζουν, προσφέροντάς μας ως μοναδικές διεξόδους σωτηρίας τον προσηλυτισμό στο Ισλάμ, την υποταγή στους Μουσουλμάνους ζώντας ως Dhimmi και πληρώνοντας φόρο υποτελείας, ή μια προσωρινή εκεχειρία. Προσωρινή, γιατί η ιδέα πως η τζιχάντ δεν θα σταματήσει μέχρι όλος ο κόσμος να είναι Ισλάμ, είναι μια ιδέα που μοιράζονται τα μέλη του ISIS με τον μπιν Λάντεν αλλά και το ίδιο το Κοράνι, εδάφιο του οποίου χρησιμοποιείται και πάλι για να δικαιολογήσει τη ρητορική των αρθρογράφων[1] -«Και πολεμήστε τους έως ότου δεν υπάρχει παγανισμός[2] και μέχρι η θρησκεία, εξ ολοκλήρου, να είναι του Αλλάχ».

Δεύτερη αιτία στη λίστα τους είναι η κοσμική και φιλελεύθερη φύση των Δυτικών κοινωνιών –ο διαχωρισμός θρησκείας και κράτους, ο οποίος οδηγεί στην απαγόρευση εκείνων που ο Αλλάχ επιτρέπει και στην επιδοκιμασία εκείνων που ο Αλλάχ καταδικάζει. Το γεγονός αυτό από μόνο του, οι τζιχαντιστές θεωρούν πως αποτελεί επίθεση προς τον Αλλάχ, αφού στερεί από αυτόν το δικαίωμά του να υπακούονται οι εντολές του από τους πιστούς! Το Ισλάμ δέχεται μόνο τη σαρία ως νομοθεσία που αρμόζει σε μια κοινωνία, ένα σύνολο απολυταρχικών κανόνων που επιχειρεί να ελέγξει κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας. «Η νομοθετική εξουσία ανήκει μόνο στον Αλλάχ», αναφέρεται στο Κοράνι όπως μας θυμίζουν οι αρθρογράφοι, ενώ θεωρείται κατάντια του κοσμικού φιλελευθερισμού η αναγνώριση δικαιωμάτων στους ομοφυλόφιλους, όπως και η παρουσία αλκοόλ, ναρκωτικών, μοιχείας, τζόγου και τοκογλυφίας. Η ίδια η αναγνώριση εθνών θεωρείται διεστραμμένη ιδέα, μαζί με τον Χριστιανισμό και τον αθεϊσμό –το Ισλάμ είναι υπερεθνική ιδεολογία και το Κοράνι αντιμετωπίζει Χριστιανούς, Εβραίους και άθεους ομαδικά ως άπιστους που πρέπει να πολεμηθούν και να κατακτηθούν.

Untitled6
«Ντροπαλότητα, μια πλευρά της ανθρώπινης φύσης που λείπει από τις Δυτικές γυναίκες»

Ο αθεϊσμός αποτελεί από μόνος του την τρίτη αιτία μίσους. Η απόρριψη από του άθεους της ύπαρξης Δημιουργού, ακόμα και όταν βλέπουν μπροστά τους την πολυπλοκότητα και την τελειότητα της φύσης, δεν σχολιάζεται καν από τους αρθρογράφους, παρά μόνο αναφέρεται, καθώς θεωρείται αυταπόδεικτα πλανεμένη. Το γεγονός βέβαια πως θεωρούν ότι οι άθεοι περιγράφουν τη φύση ως αποτέλεσμα «τυχαιότητας» αποδεικνύει ότι δεν καταλαβαίνουν πώς βλέπουν τον κόσμο οι άθεοι ή πώς λειτουργούν οι νόμοι της φύσης, που τόσο πολύ θαυμάζουν (αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία). Επικαλούνται το Κοράνι άλλη μια φορά: «Μήπως αυτοί [ενν. οι άπιστοι] δημιουργήθηκαν τυχαία, ή μήπως μπορούν να δημιουργήσουν οι ίδιοι κάτι;», γράφουν, αποδεικνύοντας εδώ πως μοιράζονται με τους Χριστιανούς θρησκόληπτους μία αλαζονεία που μάλλον δεν ταιριάζει σε μια θρησκεία που θέλει να χαρακτηρίζεται ως θρησκεία πραότητας και ειρήνης. Η παράγραφος τελειώνει με μια υπόσχεση τιμωρίας όσων πιστεύουν πως «ζεις μονάχα μια φορά», παρμένη, άλλη μια φορά, από το Κοράνι: «Ο Αλλάχ θα σας αναστήσει·  και τότε σίγουρα θα καταλάβετε τι έχετε κάνει».

Ως τέταρτη αιτία μίσους παρουσιάζονται τα δήθεν εγκλήματα ενάντια στο ίδιο το Ισλάμ, μέσω του χλευασμού μας της πίστης τους, των προφητών τους, μέσω του κάψιμου του Κορανίου και της διαβολής της σαρία. Ενώ λοιπόν μέχρι τώρα κατηγορούσαν τη Δύση επειδή δεν είναι σαν αυτούς, μη υπακούοντας στο Ισλάμ, εδώ διατείνονται πως υπάρχει ανοιχτή επίθεση προς τη θρησκεία του Ισλάμ, αν και θα ήταν δύσκολο να φέρει στο νου κανείς κάποια περαιτέρω «επίθεση» εκ μέρους των Δυτικών πέρα από την κριτική προς τη θρησκεία αυτή, μια πρακτική που αποτελεί παράδοση στη Δύση και δεν μπορούν να διανοηθούν οι Ισλαμιστές. Η ανταπόδοσή τους, όπως μας ενημερώνουν, δεν θα είναι συνθήματα ή hashtag, αλλά «σφαίρες και μαχαίρια».

Untitled5

Τα δύο τελευταία αίτια του μίσους τους αφορούν, πια, την εξωτερική πολιτική της Δύσης σε περιοχές όπου βρίσκονται Μουσουλμάνοι. Η πέμπτη αιτία αφορά τα εγκλήματα εναντίον των Μουσουλμάνων, που περιλαμβάνουν drones και μαχητικά αεροσκάφη, φυλακισμούς και βασανιστήρια, θανάτους και διαμελισμούς αντρών, γυναικών και παιδιών –με μια υπόσχεση για εκδίκηση. Μόνο ειρωνικά μπορεί να αναγνωστεί αυτή η παράγραφος, αφού το ISIS δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ευημερία των Μουσουλμάνων, παρά μόνο των σωστών Μουσουλμάνων. Και είναι λίγοι οι πιστοί που περνάνε το δικό τους θεολογικό τεστ αυθεντικότητας, όπως φαίνεται από τις δηλώσεις και τις πράξεις τους σε καθημερινή βάση. Ας έχουμε στο μυαλό μας πως τα περισσότερα θύματα των τζιχαντιστών είναι Μουσουλμάνοι. Πόσους έχουν φυλακίσει και βασανίσει αυτοί; Πόσους έχουν εκτελέσει; Πόσους έχουν διαμελίσει για ασήμαντες αφορμές (επειδή έτσι θέλει η σαρία), πόσες γυναίκες έχουν κάνει σκλάβες του σεξ; Πόσα βρέφη έχουν σκοτώσει επειδή οι γονείς τους είχαν τη λάθος θρησκεία; Μπορεί εύκολα κανείς να φανταστεί τι θα έκαναν με μαχητικά αεροσκάφη και drones αν τα αποκτούσαν.

Έκτη και τελευταία αιτία αποτελεί, όπως γράφουν, η «εισβολή στα εδάφη μας» και ως στόχος τους δηλώνεται η απώθηση και ο εκδιωγμός των Δυτικών από αυτά. Οι «τσομσκιστές» σίγουρα θα χαρούν με αυτό το παράπονο των τζιχαντιστών, τρανή δήθεν απόδειξη πως το Ισλαμικό Κράτος αποτελεί απλή αντίδραση στον Δυτικό επεκτατισμό, ιμπεριαλισμό ή παρεμβατισμό, αν όχι δημιουργία του. Τι να υποθέσει κανείς, όμως, από την αξίωση πως τα εδάφη στα οποία αναφέρονται οι αρθρογράφοι είναι «δικά τους», παρά πως το ISIS αποτελεί το πιο απόλυτο παράδειγμα του ιμπεριαλισμού που έχει (ξανα)δει ο πλανήτης –αυτό του θεοκρατικού ιμπεριαλισμού; Στην παράδοση του Ισλάμ, βέβαια, οι ευλαβείς Μουσουλμάνοι καλούνται να προσομοιάσουν τη ζωή του Μωάμεθ, ο οποίος καθόλου δεν έμοιαζε με χίπι ξυλουργό που σταυρώθηκε, αλλά ήταν ένας πολέμαρχος ο οποίος φερόταν ακριβώς όπως το ISIS σήμερα –η εικόνα του ISIS που βλέπουμε, λοιπόν, δεν είναι μια καινοτομία, μια κατάπτωση, μια παραφθορά, μια εξαχρείωση της κοινωνίας, αλλά μια υποστροφή, μια οπισθοδρόμηση, μια επιστροφή στα «περασμένα μεγαλεία» που δημιούργησε ο Μωάμεθ και συνέχισαν επί αιώνες οι χαλίφηδες, καταλαμβάνοντας περιοχές από τη Μέκκα μέχρι την Ισπανία και από την Ινδία μέχρι την Ουκρανία και την Ουγγαρία, και κράτησε μέχρι την πτώση των Οθωμανών.

Σαν να περιμένουν οι αρθρογράφοι από τους «τσομσκιστές» να παρασυρθούν από την κατάληξη αυτής της απαρίθμησης σε ένα καινούργιο αντι-δυτικό παραλήρημα, το κάνουν ξεκάθαρο πως δεν είναι «οι εξωτερικές σας πολιτικές το μέτρο που καθοδηγεί το μίσος μας», αλλά η απιστία μας. «Η αλήθεια είναι πως, ακόμα κι αν σταματούσατε να μας βομβαρδίζετε, να μας φυλακίζετε, να μας βασανίζετε, να μας διασύρετε και να σφετερίζεστε τα εδάφη μας, θα συνεχίζαμε να σας μισούμε επειδή ο πρωτεύων λόγος που σας μισούμε δεν θα σταματήσει να υπάρχει μέχρι να ενστερνιστείτε το Ισλάμ.»

Το περιοδικό προσπαθεί να περάσει μια ειδυλλιακή εικόνα του χαλιφάτου. Οι τζιχαντιστές δεν φαίνεται να ενοχλούνται από τις γάτες, αλλά δεν έχουν την ίδια σχέση με τους σκύλους
Το περιοδικό προσπαθεί να περάσει μια ειδυλλιακή εικόνα του χαλιφάτου. Οι τζιχαντιστές δεν φαίνεται να ενοχλούνται από τις γάτες, αλλά δεν έχουν την ίδια σχέση με τους σκύλους

Συνεχίζουν για να μας πουν πως, εν τέλει, ο λόγος που μας πολεμάνε δεν είναι η τιμωρία και η αποτροπή από τις πρακτικές μας, αλλά για να μας προσφέρουν την πραγματική ελευθερία στην εγκόσμια και τη μεταθανάτια ζωή, την ελευθερία της υποδούλωσης στον Αλλάχ[3]. «Σας πολεμάμε ώστε να σας βγάλουμε από το σκοτάδι της απιστίας και να σας φέρουμε στο φως του Ισλάμ».

Ο φαρισαϊσμός αυτός των τζιχαντιστών ισοφαρίζεται με την αυτομαστίγωση των Δυτικών δημοσιογράφων, πολιτικών και σχολιαστών που αρνούνται τα προ πολλού δηλωμένα κίνητρα των πρώτων, κάνοντας τις πράξεις τους να μοιάζουν παράλογες, ασυνάρτητες, ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Κάθε τρομοκρατική ενέργεια αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένη περίπτωση και αποκομμένη από την ιδεολογία που τις ενώνει –τον Ισλαμισμό- και ο τρομοκράτης ως «μοναχικός λύκος» (πόσοι μοναχικοί χρειάζονται για την αναγνώριση ενός μορφώματος;). Μπορεί η γνωστική αυτή ασυμφωνία τους να οφείλεται στις καλές τους προθέσεις με σκοπό να μη δαιμονοποιηθεί το σύνολο των Μουσουλμάνων, αλλά παραμένει μία αμήχανη και αντιπαραγωγική θεώρηση του φαινομένου, η οποία εν τέλει κάνει αδύνατη την αντιμετώπισή του· ιδεολογικά και πολιτικά.

Και αν αυτοί οι ιδεολόγοι βιάστηκαν μετά την ανάγνωση του άρθρου του Dabiq να πουν πως δεν υποχρεούμαστε να πιστέψουμε αυτά που μας λένε οι τζιχαντιστές –εξ άλλου το περιοδικό αποτελεί προπαγάνδα-, ας σκεφτούν αν θα έλεγαν το ίδιο για την παρουσίαση της ιδεολογίας και των προθέσεων του Χίτλερ στο Mein Kampf. Φυσικά και το κείμενο είναι προπαγανδιστικό, αλλά πρόκειται για προπαγάνδα που μπορεί να λειτουργήσει μόνο αν είναι η αλήθεια. Το ISIS επιχειρεί με τέτοια κείμενα να στρατολογήσει καινούργια μέλη, και τα μέλη που επιθυμεί είναι τόσο θρησκόληπτα όσο οι ίδιοι. Εκείνοι οι Ισλαμιστές που κάνουν τρομοκρατικές επιθέσεις στη Δύση, ακόμα και χωρίς να έχουν προσωπική επαφή με το Ισλαμικό Κράτος, αυτήν την ιδεολογία είναι που ασπάζονται και ακολουθούν, και αυτό είναι που θέλουν οι τζιχαντιστές του ISIS.

Δεν υπάρχει δόκιμο πολιτικό κίνητρο από τη μεριά των τζιχαντιστών, αλλά ούτε και δόκιμοι πολιτικοί λόγοι για να κάνουν ό,τι κάνουν. Σίγουρα δεν υπάρχουν τέτοια κίνητρα και τέτοιοι λόγοι στο εν λόγω άρθρο του Dabiq. Αν νομίζετε πως υπάρχουν, κάνετε απλά προβολή των δικών σας πολιτικών ευαισθησιών και, ενδεχομένως, της ιδεολογίας σας, προς μια ομάδα ανθρώπων που έχει βρει το νόημα της ζωής στην πιο σκοτεινή γωνιά της θεολογίας.

Και αυτό είναι που ήθελαν να κάνουν ξεκάθαρο οι αρθρογράφοι. Όπως γράφουν οι ίδιοι, απευθύνονται στις μάζες που πιστεύουν πως το Ισλάμ είναι «θρησκεία της ειρήνης», για να τις πείσει πως οι πολιτικοί επαναλαμβάνουν αυτήν τη ρητορική για να κερδίζουν ψήφους και οι δημοσιογράφοι για να μην βρουν τον μπελά τους έχοντας πει κάτι «μη πολιτικά ορθό». (Και δεν είναι καθόλου τυχαίο που για να εξηγήσουν το μίσος τους επανειλημμένα χρησιμοποιούν εδάφια του Κορανίου.) Αυτό να έχετε στο νου κάθε φορά που μετά από μια τρομοκρατική ενέργεια, εκτελεσμένη από κάποιον που επέλεξε τις λέξεις «ο θεός είναι μεγάλος» να είναι οι τελευταίες του, δημοσιογράφοι και πολίτες στα κοινωνικά δίκτυα βιάζονται να μας θυμίσουν πως οι πράξεις του «δεν έχουν καμία σχέση με το Ισλάμ» ή πως αυτό που τον οδήγησε στις πράξεις του ήταν οι παρεμβολές της Δύσης στη Μέση Ανατολή. Και αντιπαραβάλετε σε αυτούς τους δισταγμούς πόσο γρήγορα, και δικαίως, όλοι καταλάβαμε τις πολιτικές ευαισθησίες του δολοφόνου του Φύσσα.

[1] Δεν αναφέρεται κάποιος συγκεκριμένος αρθρογράφος στο περιοδικό.

[2] Και οι Χριστιανοί αναφέρονται ως παγανιστές.

[3] Η αραβική λέξη hurriya μεταφράζεται ως ‘ελευθερία’, αλλά στα πλαίσια του Ισλάμ, αποτελεί την αναγνώριση της σχέσης μεταξύ του θεού ως άρχοντα και των ανθρώπινων σκλάβων του οι οποίοι εξαρτώνται απόλυτα από αυτόν. Ο Ibn Arabi έχει ορίσει την ελευθερία ως «τέλεια υποδούλωση στον Αλλάχ»

Οι τζιχαντιστές απαριθμούν σε ‘wordcloud’ τους λόγους του μίσους τους – απιστία, Χριστιανισμός, δημοκρατία…

Άρθρο από το ISIS – Γιατί σας μισούμε και γιατί σας πολεμάμε

Αυτό είναι ένα άρθρο του περιοδικού που εκδίδει online το ISIS, το Dabiq (τεύχος 15), που λέγεται ‘Γιατί σας μισούμε και γιατί σας πολεμάμε’. Η αναδημοσίευση εδώ γίνεται για ενημερωτικό σκοπό, ειδικά αφού κανένας, απ’ όσο γνωρίζω, δεν έκανε τον κόπο να το μεταφράσει στα ελληνικά. Για τα σχόλιά μου, πατήστε εδώ.

Untitled9

Σύντομα μετά από την ευλογημένη επίθεση σε ένα σοδομιτικό, Σταυροφορικό νυχτερινό κλαμπ από τον τζιχαντιστή[1] Ομάρ Ματίν[2], Αμερικάνοι πολιτικοί βιάστηκαν να βγουν στο προσκήνιο και να αποδοκιμάσουν το συμβάν, ανακηρύσοντάς το ως έγκλημα μίσους, τρομοκρατική πράξη, και ως μια πράξη παράλογης βίας. Έγκλημα μίσους; Ναι. Οι Μουσουλμάνοι αναμφίβολα μισούν τους φιλελεύθερους σοδομίτες, όπως οποιοσδήποτε που έχει έστω κι ένα ίχνος της fitrah του (εγγενής ανθρώπινη φύση) άθικτη. Τρομοκρατική πράξη; Οπωσδήποτε. Οι Μουσουλμάνοι έχουν διαταχτεί να τρομοκρατούν τους άπιστους εχθρούς του Αλλάχ. Αλλά πράξη παράλογης βίας; Θα νόμιζε κάποιος πως ο μέσος Δυτικός, μέχρι τώρα, θα είχε εγκαταλείψει την ταλαιπωρημένη αξίωση πως οι πράξεις των ιερών πολεμιστών –που έχουν επανειλημμένα δηλώσει τους στόχους, τις προθέσεις και τα κίνητρά τους- είναι χωρίς νόημα. Εκτός κι αν στ’ αλήθεια –και αφελώς- πιστεύετε πως τα εγκλήματα της Δύσης εναντίον του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων, είτε προσβάλλοντας τον Προφήτη, είτε καίγοντας το Κοράνι, είτε διεξάγοντας πόλεμο εναντίον του Χαλιφάτου, δεν θα προκαλέσουν θηριώδη ανταπόδοση από τους τζιχαντιστές, ξέρετε πολύ καλά πως το είδος των επιθέσεων όπως του Ομάρ Ματίν, του Λαρόσι Αμπάλα[3], και πολλών άλλων πριν και μετά από αυτούς ως εκδίκηση για το Ισλάμ και τους Μουσουλμάνους έχει τέλειο νόημα. Το μόνο πράγμα που θα ήταν παράλογο, θα ήταν να μην υπάρχει βίαιη, λυσσαλέα ανταπόδοση εξ αρχής!

Πολλοί Δυτικοί, παρόλα αυτά, έχουν ήδη υπόψη τους πως η αξίωση ότι οι επιθέσεις των τζιχαντιστών είναι παράλογες και πως το να αναρωτιούνται συνεχώς ως προς το γιατί μισούμε τη Δύση και γιατί τους πολεμάμε δεν είναι τίποτα άλλο από μία πολιτική πράξη και εργαλείο προπαγάνδας. Οι πολιτικοί θα το πουν ασχέτως του πόσο είναι αντίθετο στα γεγονότα και στην κοινή λογική απλά και μόνο για να μαζέψουν όσο περισσότερους ψήφους μπορούν για τις επόμενες εκλογές. Οι αναλυτές και οι δημοσιογράφοι θα το πουν ώστε να μην γίνουν στόχοι επειδή έχουν πει κάτι που οι μάζες θεωρούν πως είναι «πολιτικά μη ορθό». Οι αποστάτες «ιμάμηδες» στη Δύση εμμένουν στο ίδιο ταλαιπωρημένο κλισέ ώστε να αποφύγουν αντιδράσεις από τις άπιστες κοινωνίες στις οποίες επέλεξαν να κατοικήσουν. Το θέμα είναι, πως οι άνθρωποι ξέρουν ότι είναι ανόητο, αλλά συνεχίζουν να το επαναλαμβάνουν έτσι κι αλλιώς επειδή φοβούνται τις συνέπειες του να παρεκκλίνουν από το σενάριο.

Υπάρχουν εξαιρέσεις μεταξύ των άπιστων, σίγουρα, άνθρωποι που απτόητοι θα δηλώσουν πως η τζιχάντ και οι νόμοι της σαρία –όπως και όλα όσα θεωρούνται ταμπού απ’το δόγμα του «το Ισλάμ είναι θρησκεία της ειρήνης»- είναι στην πραγματικότητα εντελώς Ισλαμικά, αλλά τείνουν να είναι άνθρωποι με πολύ λιγότερη αξιοπιστία που απεικονίζονται ως περιθωριακοί, οπότε οι φωνές τους απορρίπτονται και ένα μεγάλο μέρος της αδαούς μάζας συνεχίζει να πιστεύει την ψεύτικη αφήγηση. Έτσι, γίνεται σημαντικό για εμάς να αποσαφηνίσουμε στη Δύση σε αδιαμφισβήτητους όρους –ακόμα μια φορά- γιατί σας μισούμε και γιατί σας πολεμάμε.

  1. Σας μισούμε, πρώτα και κύρια, επειδή είστε άπιστοι· απορρίπτετε τη μοναδικότητα του Αλλάχ –είτε το συνειδητοποιείτε είτε όχι- εμφανίζοντας συνεταίρους στην λατρεία Του, βλασφημείτε εναντίον Του, ισχυριζόμενοι πως έχει γιο, κατασκευάζετε ψεύδη εναντίον των προφητών και των αγγελιοφόρων Του, και ενδίδετε σε όλων των ειδών τις διαβολικές πρακτικές. Είναι γι’ αυτόν το λόγο που κληθήκαμε να κηρύξουμε ανοιχτά το μίσος μας για εσάς και την εχθρικότητά μας εναντίον σας. «Έχετε ως καλό παράδειγμα τον Αβραάμ και τους οπαδούς του, όταν είπαν στους συμπολίτες τους: ‘Δεν έχουμε τίποτα κοινό με σας· δεν έχουμε καμία σχέση με τη θρησκεία των θεοτήτων τις οποίες πιστεύετε αντί για τον Αλλάχ. Εμείς σας αρνούμαστε, ενώ η έχθρα και το μίσος μας απέναντί σας θα είναι αιώνια, μέχρι να πιστέψετε μονάχα στον Αλλάχ’» (Κοράνι 60:4). Περαιτέρω, όπως η απιστία σας είναι η κύρια αιτία που σας μισούμε, η απιστία σας είναι η κύρια αιτία που σας πολεμάμε, όπως έχουμε κληθεί να πολεμήσουμε τους άπιστους μέχρι να υποκύψουν στην αυθεντία του Ισλάμ, είτε με το να γίνουν Μουσουλμάνοι είτε πληρώνοντας φόρο υποτέλειας[4] –σε όσους προσφερθεί αυτή η επιλογή- και ζώντας στον εξευτελισμό υπό την εξουσία των Μουσουλμάνων. Έτσι, ακόμα κι αν σταματούσατε να μας πολεμάτε, η καλύτερη περίπτωση για σας σε κατάσταση πολέμου θα ήταν εμείς να σταματήσουμε τις επιθέσεις μας εναντίον σας –αν το θεωρούσαμε αναγκαίο- ώστε να συγκεντρωθούμε στις κοντινότερες και πιο άμεσες απειλές, ώσπου τελικά να συνεχίσουμε τις εκστρατείες μας εναντίον σας. Πέρα από την επιλογή μιας προσωρινής εκεχειρίας, αυτό είναι το μόνο πιθανό σενάριο που θα σας προσέφερε μια φευγαλέα ανάπαυλα από τις επιθέσεις μας. Και τελικά, δεν μπορείτε να σταματήσετε επ’ αόριστον τον πόλεμό μας εναντίον σας. Στην καλύτερη, θα μπορούσατε μονάχα να τον καθυστερήσετε προσωρινά. «Και πολεμήστε τους έως ότου δεν υπάρχει fitnah [παγανισμός[5]] και μέχρι η θρησκεία, εξ ολοκλήρου, να είναι του Αλλάχ» (Κοράνι 2:193).
  2. Σας μισούμε επειδή οι κοσμικές, φιλελεύθερες κοινωνίες σας επιτρέπουν εκείνα τα πράγματα που ο Αλλάχ έχει απαγορεύσει ενώ απαγορεύουν πολλά από τα πράγματα που Εκείνος έχει επιτρέψει, ένα ζήτημα που δεν σας ενδιαφέρει επειδή διαχωρίζετε μεταξύ θρησκείας και κράτους, και έτσι αποδίδετε υπέρτατη ελευθερία στα καπρίτσια και τις επιθυμίες σας μέσω των νομοθετών που εκλέγετε στην εξουσία. Κάνοντας αυτό, επιθυμείτε να στερήσετε από τον Αλλάχ το δικαίωμά Του να ακολουθούνται οι εντολές Του και επιθυμείτε να σφετεριστείτε αυτό το δικαίωμα για τους εαυτούς σας. «Η νομοθετική εξουσία ανήκει μόνο στον Αλλάχ» (Κοράνι 12:40). Ο κοσμικός φιλελευθερισμός σας σάς έχει οδηγήσει να ανεχτείτε ακόμα και τα «δικαιώματα των ομοφυλόφιλων», να επιτρέψετε το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, τη μοιχεία, τον τζόγο, και την τοκογλυφία να εξαπλωθούν, και να παροτρύνετε τους ανθρώπους που κοροϊδεύουν εκείνους που απορίπτουν αυτές τις αρρωστημένες αμαρτίες και διαστροφές. Έτσι, διεξάγουμε πόλεμο εναντίον σας για να σας σταματήσουμε από το να εξαπλώνετε την απιστία και την ακολασία –την κοσμικότητα και τον εθνικισμό[6], τις διεστραμένες φιλελεύθερες αξίες, τον Χριστιανισμό σας και τον αθεϊσμό- και όλη την αχρειότητα και διαφθορά που αυτά συνεπάγονται. Το έχετε κάνει αποστολή σας να «απελευθερώσετε» Μουσουλμανικές κοινωνίες· το έχουμε κάνει δική μας αποστολή να καταπολεμήσουμε την επιρροή σας και να προστατέψουμε την ανθρωπότητα από τις πλανημένες ιδέες σας και τον αφύσικο τρόπο ζωής σας.
  3. Όσον αφορά την περιθωριακή ομάδα των άθεων, σας μισούμε και διεξάγουμε πόλεμο εναντίον σας επειδή δεν πιστεύετε στην ύπαρξη του Κυρίου και Δημιουργού σας. Γίνεστε μάρτυρες της εξαιρετικά πολύπλοκης σύνθεσης των δημιουργημένων όντων, και των εκπληκτικών και ανεξήγητα επακριβών φυσικών νόμων που κυβερνούν ολόκληρο το σύμπαν, αλλά επιμένετε πως όλα προέκυψαν μέσω της τυχαιότητας και πως πρέπει να γίνει αντικείμενο κατηγορίας, κοροϊδίας, και εξοστρακισμού αυτός που αναγνωρίζει ότι τα εκπληκτικά σημάδια που μαρτυρούμε μέρα με τη μέρα είναι η δημιουργία του Σοφού, Παντογνώστη Δημιουργού και όχι το αποτέλεσμα τυχαίων συμβάντων. «Μήπως αυτοί δημιουργήθηκαν τυχαία, ή μήπως μπορούν να δημιουργήσουν οι ίδιοι κάτι;» (Κοράνι 52:35) Η απιστία σας στον Δημιουργό σας σάς οδηγεί στην άρνηση της Μέρας της Κρίσεως, διατεινόμενοι πως «ζεις μονάχα μια φορά». «Οι άπιστοι επιμένουν να λένε ότι δεν θα αναστηθούν. Πες τους: ‘Ο Αλλάχ θα σας αναστήσει· και τότε σίγουρα θα καταλάβετε τι έχετε κάνει. Και αυτό, για τον Αλλάχ, είναι εύκολο’» (Κοράνι 64:7).
  4. Σας μισούμε για τα εγκλήματά σας εναντίον του Ισλάμ και διεξάγουμε πόλεμο εναντίον σας για να σας τιμωρήσουμε για τις καταστρατηγήσεις σας εναντίον της θρησκείας μας. Όσο οι υπήκοοί σας συνεχίζουν να χλευάζουν την πίστη μας, να προσβάλουν τους προφήτες του Αλλάχ –συμπεριλαμβανομένων και των Νώε, Αβραάμ, Μωυσή, Ιησού, και Μωάμεθ- να καίνε το Κοράνι, και να διαβάλλουν ανοιχτά τους νόμους της σαρία, θα συνεχίσουμε να ανταποδίδουμε, όχι με σλόγκαν και πλακάτ, αλλά με σφαίρες και μαχαίρια.
  5. Σας μισούμε για τα εγκλήματά σας εναντίον των Μουσουλμάνων· τα drones σας και τα πολεμικά σας αεροσκάφη βομβαρδίζουν, σκοτώνουν, και σακατεύουν το λαό μας σε όλο τον κόσμο, και οι μαριονέτες σας στα σφετερισμένα εδάφη των Μουσουλμάνων καταπιέζουν, βασανίζουν, και διεξάγουν πόλεμο εναντίον οποιουδήποτε κάνει κάλεσμα προς την αλήθεια. Έτσι, σας πολεμάμε για να σας σταματήσουμε από το να σκοτώνετε τους άντρες μας, τις γυναίκες μας, και τα παιδιά μας, για να απελευθερώσουμε εκείνους από τους παραπάνω που φυλακίζετε και βασανίζετε, και για να πάρουμε εκδίκηση για τους αμέτρητους Μουσουλμάνους που έχουν υποφέρει σαν αποτέλεσμα των πράξεών σας.
  6. Σας μισούμε για την εισβολή στα εδάφη μας και σας πολεμάμε για να σας απωθήσουμε και να σας διώξουμε. Όσο υπάρχει έστω και μία πιθαμή περιοχής που απομένει να επανακτήσουμε, η τζιχάντ θα συνεχίσει να αποτελεί προσωπική υποχρέωση κάθε ενός Μουσουλμάνου.

Αυτό που είναι σημαντικό να καταλάβετε είναι πως αν και κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν πως οι εξωτερικές σας πολιτικές είναι το μέτρο που καθοδηγεί το μίσος μας, αυτός ο συγκεκριμένος λόγος που σας μισούμε είναι δευτερεύων, γι’ αυτό και απευθυνθήκαμε σε αυτόν στο τέλος της παραπάνω λίστας. Η αλήθεια είναι πως, ακόμα κι αν σταματούσατε να μας βομβαρδίζετε, να μας φυλακίζετε, να μας βασανίζετε, να μας διασύρετε, και να σφετερίζεστε τα εδάφη μας, θα συνεχίζαμε να σας μισούμε επειδή ο πρωτεύων λόγος που σας μισούμε δεν θα σταματήσει να υπάρχει μέχρι να ενστερνιστείτε το Ισλάμ. Ακόμα κι αν πληρώνατε τον φόρο υποτελείας και ζούσατε ταπεινωτικά υπό την εξουσία του Ισλάμ, θα συνεχίζαμε να σας μισούμε. Χωρίς αμφιβολία, θα σταματούσαμε τότε να σας πολεμάμε όπως θα σταματούσαμε να πολεμάμε κάθε άπιστο που θα συνθηκολογούσε με εμάς, αλλά δεν θα σταματούσαμε να σας μισούμε.

Αυτό που είναι εξίσου αν όχι περισσότερο σημαντικό να καταλάβετε είναι πως σας πολεμάμε, όχι απλά για να σας τιμωρήσουμε και να σας αποτρέψουμε, αλλά για να σας προσφέρουμε πραγματική ελευθερία σε αυτήν τη ζωή και σωτηρία στο Επέκεινα, ελευθερία από τη σκλαβιά στα καπρίτσια και στις επιθυμίες σας όπως και σε αυτά των κληρικών και των νομοθετών σας, και σωτηρία μέσω της λατρείας μονάχα του Δημιουργού ακολουθώντας τον αγγελιοφόρο Του. Σας πολεμάμε ώστε να σας βγάλουμε από το σκοτάδι της απιστίας και να σας φέρουμε στο φως του Ισλάμ, και για να σας απελευθερώσουμε από τους περιορισμούς του να ζεις μόνο για χάρη της εγκώσμιας ζωής ώστε να απολαύσετε αμφότερες τις ευλογίες της εγκώσμιας ζωής και τη μακαριότητα του Επέκεινα.

Η ουσία του πράγματος είναι πως υπάρχει όντως ρίμα[7] στην τρομοκρατία, στον πόλεμο, στην ασπλαχνία, και στη θηριωδία μας. Όσο κι αν κάποιοι φιλελεύθεροι δημοσιογράφοι θα ήθελαν να πιστέψετε πως κάνουμε ό,τι κάνουμε επειδή είμαστε απλά τέρατα χωρίς λογική να στηρίζει τις πρακτικές μας, στην πραγματικότητα συνεχίζουμε να διεξάγουμε –και να κλιμακώνουμε- έναν υπολογισμένο πόλεμο που η Δύση νόμιζε πως είχε τελειώσει πολλά χρόνια πριν. Συνεχίζουμε να σας σέρνουμε όλο και πιο βαθιά στον βούρκο από όπου νομίζατε πως είχατε διαφύγει μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσετε ότι έχετε κολήσει ακόμα πιο βαθιά μέσα στα ζοφερά του νερά… Και το κάνουμε αυτό ενώ σας προσφέρουμε μία διέξοδο με δικούς μας όρους. Οπότε μπορείτε να συνεχίσετε να πιστεύετε πως εκείνοι οι «ποταποί τρομοκράτες» σας μισούν εξαιτίας των καφέ-λατέ σας και των Timberland σας, και να συνεχίσετε να ξοδεύετε γελοίες ποσότητες χρημάτων για να προσπαθήσετε να επικρατήσετε σε έναν πόλεμο που είναι αδύνατο να κερδίσετε, ή μπορείτε να δεχτείτε την πραγματικότητα και να αναγνωρίσετε πως ποτέ δεν θα σταματήσουμε να σας μισούμε μέχρι να ενστερνιστείτε το Ισλάμ, και ποτέ δε θα σταματήσουμε να σας πολεμούμε μέχρι να είστε έτοιμοι να αφήσετε τον βούρκο του πολέμου και της τρομοκρατίας μέσω των διεξόδων που παρέχουμε, αυτές τις διεξόδους που παρέχει ο Κύριός μας για τους Λαούς των Γραφών: Ισλάμ, φόρος υποτέλειας, ή –σαν τελευταίο μέσο φευγαλέας ανακούφισης- μια προσωρινή εκεχειρία.

dabiq15

[1] Η λέξη που χρησιμοποιείται στο πρωτότυπο (στα αγγλικά) είναι mujahid, η αραβική λέξη για τον τζιχαντιστή, τον ιερό πολεμιστή.

[2] Πρόκειται για τον Omar Mateen, ο οποίος σκότωσε 49 άτομα σε νυχτερινό κέντρο ομοφυλόφιλων στο Ορλάντο της Αμερικής. Είχε δηλώσει πίστη και υποταγή στο ISIS.

[3] Πρόκειται για τον Larossi Aballa, ο οποίος το καλοκαίρι του 2016 σκότωσε έναν Γάλλο αστυνομικό και τη γυναίκα του στο σπίτι τους, δημοσιεύοντας λίγο μετά από τη δολοφονία ένα βίντο όπου υποσχόταν τζιχάντ στους Ευρωπαίους και δήλωνε πίστη και υποταγή στο ISIS.

[4] Jizyah στο πρωτότυπο. Είναι ένα ποσό που πληρώνουν οι μη Μουσουλμάνοι που ζουν σε Ισλαμικό κράτος (όπως το χαράτσι και ο φόρος της δεκάτης).

[5] Ο Χριστιανισμός θεωρείται παγανισμός.

[6] Εννοείται ως πίστη σε κάποιο έθνος, σε αντίθεση με πίστη στο θεό –το Ισλάμ είναι υπερεθνική ιδεολογία.

[7] Εννοώντας ‘σχέδιο’, ‘οργάνωση’.

Σύντομο λεξικό του Ισλάμ – Γενικές έννοιες και όροι

Αυτή είναι μια σύντομη, και κάπως τυχαία, λίστα Ισλαμικών όρων. Δεν είναι πλήρης –στοχεύει μόνο στο να εξηγήσει κάποιες γενικές έννοιες και όρους του Ισλάμ, που ίσως να έχετε ακούσει αλλά να μην γνωρίζετε τι σημαίνουν.

Ισλάμ

Υποταγή

Μωάμεθ (570-632 μ.Χ.)

Ο τελευταίος, και ο σημαντικότερος, προφήτης που έστειλε ο θεός για να μεταδώσει το μήνυμά του. Ιερό πρόσωπο, ο ιδρυτής του Ισλάμ και ο συγγραφέας του Κορανίου όπως του το απήγγειλε ο θεός. Αρχικά έμπορος, έλαβε την πρώτη του θεϊκή αποκάλυψη στα 40 του χρόνια, κάτι που τον οδήγησε να γίνει θρησκυτικός ηγέτης και αργότερα πολέμαρχος. Το όνομά του σημαίνει «ο πιο αξιέπαινος».

Αλλάχ

Η αραβική λέξη για τον θεό. Προέρχεται από το ‘αλ-ιλάχ’, που σημείναι ‘ο θεός’ και σχετίζεται με το ‘ελ’ και το ‘ελοχίμ’, τις εβραϊκές λέξεις για τον θεό και τους θεούς αντίστοιχα.

Αλάχου άκμπαρ / Allahu Akbar

Σημαίνει ‘ο θεός είναι ο (πιο) μεγάλος’. Χρησιμοποιείται στην προσευχή και σαν έκφραση πίστης και αποφασιστικότητας. Ο όρος Τακμπίρ αναφέρεται σε αυτήν την έκφραση.

Κοράνι / Quran

Σημαίνει ‘απαγγελία’ –κάποιες φορές αναφέρεται απλά ως ‘το μήνυμα’. Αποτελείται από τα λόγια του θεού, όπως παραδόθηκαν στον Μωάμεθ ο οποίος απλά τα κατέγραψε.

Χαντίθ / Hadith

Η λέξη σημαίνει ‘αφήγηση’ ή ‘αναφορά’. Τα χαντίθ είναι τα λεγόμενα, οι πράξεις και οι συνήθειες του προφήτη Μωάμεθ, όπως αναφέρθηκαν από άτομα που τον ήξεραν προσωπικά. Υπάρχουν διάφορες συλλογές με χαντίθ, και λόγιοι του Ισλάμ διαφωνούν για το ποια είναι αυθεντικά και ποια όχι. (Υπάρχουν και οι λεγόμενοι ‘Κορανιστές’ οι οποίοι απορρίπτουν τα χαντίθ και θεωρούν το Κοράνι σαν ένα απλό και πλήρες μήνυμα.) Τα χαντίθ αποτελούν χιλιάδες σελίδες (μπορούν να βρεθούν στα αγγλικά στο sunnah.com). Εφόσον ‘σούνα’ είναι η ‘συνήθεια’ ή η ‘συνήθης πρακτική’ του προφήτη, το παράδειγμα του οποίου οι Μουσουλμάνοι καλούνται να ακολουθήσουν, ‘χαντίθ’ και ‘σούνα’ είναι λέξεις που συχνά χρησιμοποιούνται εναλλακτικά.

Σίρα / Sira

Η βιογραφία του Μωάμεθ. Εφόσον το Κοράνι λέει συγκεκριμένα ότι ο πιστός πρέπει να προσομοιάζει τον Μωάμεθ, οι Μουσουλμάνοι παίρνουν τα χαντίθ και τη σίρα πολύ σοβαρά. Κατά κάποιον τρόπο, το Κοράνι, τα χαντίθ και η σίρα αποτελούν την «τριλογία» του Ισλάμ. Χονδρικά μιλώντας, το Κοράνι αποτελεί το 15% των κειμένων αυτών, η σίρα το 25% και τα χαντίθ το 60% (όπως φαίνεται εδώ). Άρα, εφόσον το μεγαλύτερο μέρος της τριλογίας αφορά τον Μωάμεθ (χαντίθ και σίρα) και όχι τον Αλλάχ (Κοράνι), κάποιοι (όπως ο Ραφαηλίδης) έχουν πει πως το Ισλάμ είναι κυρίως η λατρία ενός ανθρώπου και όχι του θεού. Τέλος, υπάρχουν τα ταφσίρ, ή ερμηνείες (η λέξη σημαίνει ‘εξήγηση’), του Κορανίου και σχόλια πάνω στα χαντίθ από λόγιους.

source
πηγή

Άρση (θεσπισμάτων) / Abrogation

Είναι η πρακτική των Μουσουλμάνων να δίνουν μεγαλύτερη σημασία σε ύστερο υλικό του Κορανίου και των χαντίθ παρά σε παλαιότερους στίχους και λεγόμενα του προφήτη, στην περίπτωση που τα δύο ανικρούονται. Στα πλαίσια του Ισλάμ, φυσικά, δεν μπορεί να υπάρχει αντίφαση μεταξύ των λεγομένων του θεού, εφόσον ο θεός δεν μπορεί να κάνει λάθος. Αλλά, σύμφωνα με το Κοράνι, ο θεός μπορεί να αντικαταστήσει κάτι καλό με κάτι καλύτερο. Το πρόβλημα με την πρακτική της άρσης είναι πως οι ύστεροι στίχοι του Κορανίου είναι περισσότεο βίαιοι από τους πρώτερους –και το ίδιο ισχύει για τα χαντίθ. Αυτό συμβαίνει επειδή μετά από ένα σημείο της ζωής του, ο Μωάμεθ έγινε θρησκευτικός ηγέτης και ισχυρός πολέμαρχος, κάτι που είναι προφανές στη βίαιη φύση των στίχων του Κορανίου και στα χαντίθ. Έτσι, η πρακτική της άρσης σημαίνει για έναν Μουσουλμάνο να βάζει στην άκρη τους πιο ήπιους στίχους για χάρη των πιο διαβόητων και αδιάλλακτων. Η πρακτική θεσπίστηκε τον 9ο αιώνα ή και νωρίτερα, και δεν υποστηρίζεται από όλους.

Τζιχάντ / Jihad

Σημαίνει αγώνας, διαμάχη, καρτερικότητα, επιμονή. Αποτελεί το θρησκευτικό καθήκον των Μουσουλμάνων να διατηρούν και να εξαπλώνουν τη θρησκεία τους. Αυτό επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους, όπως με ιερό πόλεμο, μετανάστευση, επίθεση σε καρτουνίστες, μηνύσεις σε κριτικούς κτλ. Κάποιοι πιστεύουν πως τα παραπάνω αποτελούν την ‘δευτερεύουσα τζιχάντ’, ενώ η ‘πρωτεύουσα τζιχάντ’ είναι ένας εσωτερικός, πνευματικός αγώνας. Σήμερα, ο όρος χρησιμοποιείται συνήθως αναφορικά με ιερούς πολέμους ή τις πράξεις ενός τρομοκράτη με θρησκευτικά κίνητρα. Ο ‘τζιχαντιστής’ στα αράβικα λέγεται ‘μουτζαχίντ’ (στον πληθυντικό ‘μουτζαχεντίν’) –σήμερα, ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει στρατιωτικές μονάδες αντάρτικου τύπου, όπως τους Αφγανούς του Σοβιετικού πολέμου στο Αφγανιστάν, και άλλους.

72 παρθένες

Ο παράδεισος, όπως περιγράφεται στο Κοράνι, είναι αισθησιακός και προσφέρει στον πιστό άντρα πληθώρα γυναικών για να διαλέξει ώστε να ικανοποιήσει τις ορέξεις του, και έναν άντρα με τον οποίο θα ικανοποιηθεί η πιστή Μουσουλμάνα. Ο συγκεκριμένος αριθμός 72 αναφέρεται σε κάποια χαντίθ (όπως στο at-Tirmidhi 1663).

Καφίρ / Kafir

Άπιστος, μη Μουσουλμάνος, άθεος (ο πληθυντικός της λέξης είναι ‘Κουφάρ’). Ο όρος χρησιμοποιείται υποτιμητικά. Ένας Μουσουλμάνος δεν πρέπει να γίνει πραγματικός φίλος ενός καφίρ, όπως λέει το Κοράνι σε διάφορα σημεία (όπως στο 3:28 και στο 5:51). Αυτή η συμβουλή να μην γίνουν φίλοι άπιστων επαναλαμβάνεται και σε χαντίθ.

Ντίμι / Dhimmi

Αν και η λέξη σημαίνει ‘προστατευόμενο πρόσωπο’, περιγράφει έναν μη Μουσουλμάνο ο οποίος έχει συμφωνήσει να ζει υπό το καθεστώς της σαρία (βλέπε παρακάτω) –ένας υποταγμένος καφίρ. Οι ντίμι ταπεινόνονται συστηματικά και θεωρούνται πολίτες β’ κατηγορίας. Τους επιβάλλονται διάφοροι περιορισμοί· όπως το ότι δεν τους επιτρέπεται να αναλάβουν δημόσια αξιώματα, εξαναγκάζονται να περπατάνε στην άκρη του δρόμου, να φοράνε διακριτικά ενδύματα, να καβαλάνε γαϊδούρια αντί για άλογα ή καμήλες, και να πληρώνουν τον φόρο τζίζια (και πολλά άλλα).

Τζίζια / Jizya

Ο φόρος που απαιτείται από μη Μουσουλμάνους σε Ισλαμικά κράτη. Το ποσοστό του φόρου δεν αναφέρεται ρητά στο Κοράνι ή στα χαντίθ. Στην Ελλάδα, όταν βρισκόταν υπό κατοχή από τους Οθωμανούς, οι Χριστιανοί υπήκοοι πλήρωναν τη δεκάτη (στην πραγματικότητα το 13% το αγροτικού εισοδήματος), και υπήρχε επίσης ο ετήσιος κεφαλικός φόρος, ο οποίος επέτρεπε στον κάτοχο της βεβαίωσης αποπληρωμής αυτού του φόρου να κρατήσει το κεφάλι του για το υπόλοιπο έτος.

Τακφίρ / Takfir

Η πράξη του αφορισμού, όπου ένας Μουσουλμάνος δηλώνει πως κάποιος άλλος Μουσουλμάνος δεν είναι πραγματικός Μουσουλμάνος.

Τακίγια / Taqiya

Η πράξη του να αρνείσαι την πίστη σου όταν βρίσκεσαι υπό την απειλή βίας, όπως σε περίπτωση διωγμού. Εφόσον, όμως, ο διωγμός μπορεί να βρίσκεται μόνο στη φαντασία του πιστού (όπως βρίσκεται στη φαντασία Χριστιανών στην Ελλάδα και, περισσότερο, στην Αμερική) και όχι στην πραγματικότητα, η πρακτική αυτή μπορεί να επιτρέψει σε έναν Μουσουλμάνο να πει ψέματα σε κάποιον αλλόθρησκο υπό κάποιες περιστάσεις, χωρίς να το θεωρεί αμαρτία.

Σαρία / Sharia

Ο Ισλαμικός θρησκευτικός νόμος. Αρχικά η λέξη σήμαινε ‘μονοπάτι’ ή ‘δρόμος’ στα Εβραϊκά (ως ‘sara’). Οι λεπτομέρειες της σαρία προκύπτουν από το Κοράνι και τα χαντίθ, και αφορούν κάθε διάσταση της ανθρώπινης ζωής· πολιτική, εγκληματικότητα, γάμος, εμπόριο, οικονομία, υγιεινή, φορολογία, διατροφή, προσευχή, νηστεία κλπ. Το βιβλίο ‘Η πίστη του ταξιδιώτη’ (‘The reliance of the traveller’) του 14ου αιώνα θεωρείται από πολλούς το καθοριστικό κείμενο για τη σαρία. Όπως θα περίμενε κανείς από θρησκευτικούς νόμους, η θέση της γυναίκας υπό σαρία είναι δευτερεύουσα σε σχέση με τους άντρες (για να το πούμε κομψά), και τιμωρίες όπως ο ακρωτηριασμός του χεριού σαν ανταπόδοση για την κλοπή αφθονούν.

source
πηγή

Οίκος του Ισλάμ – Οίκος του πολέμου / dar al-Islam – dar al-harb

Σύμφωνα με την Ισλαμική παράδοση, ο κόσμος είναι διαιρεμένος σε αυτά τα δύο πεδία. Ο τομέας του Ισλάμ (αναφέρεται και ως ‘οίκος της ειρήνης’) είναι εκεί όπου οι Μουσουλμάνοι μπορούν να εξασκούν ελεύθερα την θρησκεία τους και όπου οι υπόλοιπες θρησκείες γίνονται ανεκτές. Οι περισσότεροι πιστεύουν πως αυτό το πεδίο αποτελείται από χώρες όπου εφαρμόζεται η σαρία. Το πεδίο του πολέμου (αναφέρεται και ως ’οίκος των άπιστων’) είναι ο υπόλοιπος κόσμος. Αυτή η διχοτόμηση δεν αναφέρεται στο Κοράνι ή στα χαντίθ, αλλά χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά μετά την ήττα του Χαλιφάτου των Umayyad στην μάχη του Tours το 732 η οποία σήμαινε την αποτροπή της εξάπλωσης του Ισλάμ στο βορρά. Η χρήση των όρων, λοιπόν, φανερώνει μια επιθετική τάση στο Ισλάμ, με τους μη Μουσουλμάνους να θεωρούνται de facto εχθροί και οι χώρες τους ως γαίες προς κατάκτηση.

Ούμα / Ummah

Η κοινότητα των Μουσουλμάνων                           

Χαλάλ – Χαράμ / Halal – Haram

Επιτρεπτό – Απαγορευμένο. Οι λέξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναφορικά με κάποιο αντικείμενο, όπως το κρέας, ή κάποια πράξη, χαρακτηρίζοντάς της ως αμαρτία ή όχι· καθορίζοντας έτσι την Ισλαμική ηθική.

Οι πέντε πυλώνες του Ισλάμ / The five Pillars of Islam

Πέντε απαιτούμενες πράξεις στο Ισλάμ. Η πρώτη είναι η shahada, η διακήρυξη πίστης. Πρόκειται για την καθορισμένη δήλωση «Δεν υπάρχει θεός παρά μόνο ο Θεός, και ο Μωάμεθ είναι ο αγγελιοφόρος του Θεού» (είναι αυτό που αναγράφεται στη σημαία του ISIS). Αυτή η φράση λέγεται από κάποιον προκειμένου να προσηλυτιστεί στο Ισλάμ. Η δεύτερη είναι το salat, η προσευχή. Κάθε πιστός πρέπει να προσεύχεται πέντε φορές την ημέρα κοιτώντας προς τη Μέκκα. Η τρίτη είναι το zakat, ή ‘ελεημοσύνη’. Δεδομένου ότι πρόκειται (κυρίως για τους Σουνίτες) για υποχρεωτική εισφορά, μιλάμε περισσότερο για φόρο παρά για ελεημοσύνη όπως την ξέρουμε σήμερα. Οι Σιίτες από την άλλη, τείνουν να θεωρούν το zakat περισσότερο ως κάτι προαιρετικό. Η τέταρτη είναι η νηστεία, που περιλαμβάνει και τη νηστεία του μήνα Ραμαντάν (ή Ραμαζάνι), όπου οι Μουσουλμάνοι πρέπει να απέχουν από το φαγητό, το ποτό, το κάπνισμα και τη σεξουαλική δραστηριότητα από την αυγή μέχρι το σούρουπο. Η νηστεία του Ραμαντάν γίνεται για τον εορτασμό της πρώτης αποκάλυψης του Κορανίου στον Μωάμεθ. Παραβίαση της νηστείας τιμωρείται και από το νόμο σε κάποιες χώρες, όπως στην Αλγερία, στο Κουβέιτ και στο Ιράν. Η πέμπτη είναι το χαντζ (βλ. παρακάτω).

Χαντζ / Hadj

Το ετήσιο προσκύνημα των Μουσουλμάνων στη Μέκκα –ένα υποχρεωτικό θρησκευτικό καθήκον το οποίο πρέπει να κάνει κάθε πιστός τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του, εφόσον είναι ικανός σωματικά και οικονομικά. Το χαντζ διαρκεί 5 μέρες, τηρείται από περισσότερους από 1,3 εκατομμύρια άτομα κάθε χρόνο και περιλαμβάνει μία σειρά από τελετουργικά, το πιο γνωστό από τα οποία είναι η περιφορά γύρω από την Κάαμπα εφτά φορές. Η Κάαμπα είναι το σημείο όπου πρέπει να είναι στραμμένοι οι πιστοί κατά τη διάρκεια της προσευχής. Προϋπάρχει του Ισλάμ, όπως και ο Μαύρος Λίθος που η Κάαμπα φιλοξενεί, και ήταν αντικείμενο λατρείας από παγανιστές στο παρελθόν. Η Ισλαμική παράδοση θεωρεί πως ο Μαύρος Λίθος έπεσε από τον παράδεισο για να δείξει στον Αδάμ και στην Εύα πού να χτιστεί ο πρώτος ναός στη Γη. Για μερικούς, ειδικά για Σουνίτες, το τελετουργικό που αφορά την Κάαμπα προσομοιάζει παγανιστικά τελετουργικά –και γι’ αυτό η Σουνιτική κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας φέρεται να έχει κάνει προσπάθειες να καταστρέψει το κτίσμα, και γι’ αυτό ο ηγέτης του (Σουνιτικού) ISIS, al-Baghdadi, έχει κάνει κλήση για την καταστροφή του. Όπως παρατηρεί ο Ραφαηλίδης, ουσιαστικά οι Μουσουλμάνοι που κάνουν την τελετή δεν καλούνται να λατρέψουν τα αντικείμενα (την Κάαμπα ή τον Μαύρη Λίθο), αλλά κάνουν το τελετουργικό σαν υπενθύμιση πως δεν πρέπει να λατρεύουν είδωλα (αν και δεν δεν θα μπορούσε κανείς να το μαντέψει αυτό βλέποντας τα πρόσωπα των πιστών όταν ανοίγουν οι πόρτες του κτίσματος ή ακούγοντας τους εκθειασμούς τους).

source
πηγή

Χαλίφης / Caliph

Θρησκευτικός διάδοχος του προφήτη Μωάμεθ, άρχοντας του Χαλιφάτου και ηγέτης όλων των Μουσουλμώναν.

Σουνίτες / Sunnis

Οι Σουνίτες πιστεύουν πως ο πρώτος πραγματικός Χαλίφης ήταν ο Abu Bakr, ο πεθερός του Μωάμεθ. Αποτελούν το 87-90% των Μουσουλμάνων παγκοσμίως. Η λέξη προέρχεται από τη λέξη ‘σούνα’ η οποία αναφέρεται στα λεγόμενα και τις πράξεις του προφήτη (τα χαντίθ, όπως είδαμε πριν). Άρα, οι Σουνίτες πιστεύουν ότι ο πραγματικός Χαλίφης δεν είναι κάποιος που κληρονομεί γενετικά τη θέση (όπως πιστεύουν οι Σιίτες) αλλά κάποιος που ακολουθεί το παράδειγμα του προφήτη πιο πιστά. Το Σουνιτικό Ισλάμ συχνά αναφέρεται ως ‘Ορθόδοξο Ισλάμ’.

Σιίτες / Shias

Οι Σιίτες πιστεύουν πως Χαλίφης πρέπει να είναι κάποιος Ιμάμης (κάτοχος δεϊκής γνώσης και αυθεντίας) διαλεγμένος από τον θεό μεταξύ αυτών που κατάγονται άμεσα από τον Μωάμεθ. Οι Σιίτες αποτελούν το 10-13% των Μουσουλμάνων παγκοσμίως. Η λέξη ‘Σιίτης’ σημαίνει ‘ακόλουθος’, και το να είσαι Σιίτης σημαίνει να είσαι ακόλουθος του Αλί, που ήταν ο πρώτος ξάδερφος του Μωάμεθ και κοντινότερος άντρας συγγενής τη στιγμή του θανάτου του.

Χιτζάμπ – Μπούρκα – Νικάμπ – Τσαντόρ / Hijab – Burqa – Niqab – Chador

Ο όρος χιτζάμπ αφορά μία γενική τάση ευπρέπειας και αποκλεισμού της γυναίκας από τη δημόσια σφαίρα, χαρακτηριστικό στοιχείο της οποίας είναι η γνωστή μαντήλα και περιλαμβάνει και άλλα χαρακτηριστικά ενδύματα. Η μπούρκα καλύπτει ολόκληρο το σώμα της γυναίκας μαζί με το πρόσωπο. Το νικάμπ καλύπτει το κεφάλι της γυναίκας (τα τελευτεία δύο μπορούν να συνοδεύονται και από πιο λεπτό ύφασμα που καλύπτει τα μάτια). Το τσαντόρ καλύπτει ολόκληρο το σώμα εκτός από το πρόσωπο.

source
πηγή

Αγιατολλάχ / Ayatollah

Στο παρακλάδι του Σιιτικού Ισλάμ των Δωδεκατιστών (Twelvers), είναι ένας υψηλά ιστάμενος κληρικός, ο οποίος είναι αυθεντία στις Ισλαμικές σπουδές.

Χίτζρα / Hijra

Η μετανάστευση του Μωάμεθ στη Μεδίνα από τη Μέκκα, από όπου διώχθηκε, το 622. Αυτό το γεγονός είναι η αιτία που το έτος 622 είναι το πρώτο έτος του Ισλαμικού ημερολογίου. Χίτζρα έχει φτάσει να σημαίνει το μεταναστευτικό δόγμα των Μουσουλμάνων, οι οποίοι καλούνται να μεταναστεύσουν σε μη Μουσουλμανικά εδάφη (τον οίκο του πολέμου) ώστε να εξαπλώσουν τη θρησκεία τους.

Χαρέμι / Harem

Η λέξη στην πραγματικότητα αναφέρεται στα δωμάτια που ήταν παρακρατημένα για τις γυναίκες του σπιτιού, και όπου μόνο στενοί συγγενείς άντρες μπορούσαν να μπουν. Αν και το ‘σύστημα χάρεμ’ (όπως και η γυναικεία ένδυση με βέλο) δεν τηρούνταν αποκλειστικά από Μουσουλμάνες, αλλά και από Χριστιανές και Εβραίες της Μέσης Ανατολής, ήταν εν ενεργεία κυρίως σε Ισλαμικό πλαίσιο.

Άραβας

Μια λέξη που είχε πολλές ερμηνείες στις Σημιτικές γλώσσες, όπως νομάς, έρημος, έμπορος και κοράκι.

Ο Κικέρων και ο αιώνιος κυνισμός του υποψηφίου

«Όλοι προτιμούν ένα ψέμα από μια άρνηση.»

Ο Κόιντος Κικέρων γράφει σε επιστολή[1] τις συμβουλές του στον αδερφό του Μάρκο Κικέρων (τον πιο διάσημο από τους δύο) για το πώς να διασφαλίσει αρκετές ψήφους ώστε να αναλάβει το αξίωμα του ύπατου στο κράτος της Ρώμης. Δεν είναι φυσικά ότι ο Μάρκος δεν ξέρει πώς να κερδίσει ψηφοφόρους, ή υποστήριξη στην ψηφοθηρία, αλλά, όπως του γράφει ο μικρός του αδερφός, είναι χρήσιμο να υπάρχουν συγκεντρωμένα σε ένα μέρος όλα όσα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει από το οπλοστάσιό του για να κερδίσει το αξίωμα. Το μεγαλύτερο εμπόδιο του Μάρκου αποτελεί το γεγονός πως είναι «νέος άνδρας» (homo novus), είναι δηλαδή ο πρώτος στην οικογένειά του που επιδιώκει αυτό το αξίωμα. Ο Κόιντος θεωρεί πως το μέσο για να ξεπεράσει αυτό το εμπόδιο είναι οι ρητορικές του ικανότητες, τις οποίες έχει τροχίσει μελετώντας το έργο του ρήτορα Δημοσθένη. Ο κόσμος της Ρώμης ελέγχεται με τη ρητορεία –έτσι γοητεύεται και έτσι εμποδίζεται απ’ το να ενοχλεί ή να βλάπτει.

Fresco in Palazzo Madama, in Rome (19ος century)
Τοιχογραφία στο Palazzo Madama, στη Ρώμη (19ος αιώνας)

Η πόλη, ένα συνονθύλευμα εθνικοτήτων όπου πρέπει να προσαρμοστεί κανείς σε μια ποικιλία χαρακτήρων, λόγων και αισθημάτων, είναι για τον Κόιντο γεμάτη παγίδες, απάτες, κακίες κάθε είδους, ένα μέρος όπου «πρέπει να υφίστασαι τη θρασύτητα, την κακοβουλία, την υπεροψία, το μίσος, την αυθάδεια του πλήθους». Εχθρότητα και δυσφήμηση κάνουν σχεδόν αδύνατο να ζει κανείς εκεί, και τη δουλειά κάποιου που θέλει να αναλάβει κάποιο αξίωμα με ψήφο του λαού ένα πολύ μεγάλο βάρος. Ο κυνισμός του Κόιντου είναι ολοφάνερος και πρέπει να εννοηθεί πως και ο αδερφός του τον συμμερίζεται. Ενώ δεν έχει ούτε έναν καλό λόγο να πει για το λαό της Ρώμης, μετά από τη ζοφερή πραγματικότητα που περιγράφει παραπάνω συνεχίζει διατεινόμενος πως το χειρότερο χαρακτηριστικό των Ρωμαίων είναι η λήθη˙ η λήθη που συνεπάγεται αχαριστία προς τον Μάρκο για όλα όσα έχει προσφέρει στην καριέρα του σαν δικηγόρος, αγορανόμος και δικαστής, αλλά και για τις εξυπηρετήσεις που έχει κάνει σε επιφανείς άντρες.

«Και επειδή σ’ αυτήν την πόλη το πιο μεγάλο ελάττωμα είναι η λήθη, από τη στιγμή που η διαφθορά εξαπλώνεται, προσπάθησε να κάνεις γνωστή πολύ καλά την αρετή σου και την τιμή σου˙ θέλω να πω ότι πρέπει να καταλάβεις πως εσύ είσαι στην καλύτερη θέση, ώστε οι ανταγωνιστές σου να φοβηθούν ότι θα δικαστούν˙ να μάθουν ότι τους επιτηρείς, ότι τους παρακολουθείς˙ οπότε όχι μόνο θα φοβούνται τη δραστηριότητά σου, το γόητρό σου, τη ρητορική σου δύναμη, αλλά ακόμα και την υποστήριξη που σου παρέχουν οι ιππείς.»

Δεν είναι ότι πρέπει να επιτεθεί ανοιχτά στους υπόλοιπους υποψήφιους με απειλές δικαστηρίων ή ρητές δηλώσεις εναντίον τους, αλλά οι ανταγωνιστές πρέπει να είναι σίγουροι πως, σε περίπτωση που κερδίσει στις εκλογές, αν ο Μάρκος το αποφάσιζε αυτοί θα κινδύνευαν από έναν εχθρό αποφασισμένο και αποτελεσματικό στο να καταστρέψει την καριέρα τους, ίσως και κάτι παραπάνω. Οι απειλές όμως μπορούν να αντικρουστούν εύκολα και δημόσια από τους αντιπάλους, ενώ οι υπόνοιες και οι ψίθυροι λειτουργούν πιο καταλυτικά στην κακοφημία τους. Φυσικά, αν ο Μάρκος βρει στοιχεία κατηγορίας οφείλει να τα χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν και προς το συμφέρον του, και μάλιστα είναι υποχρεωμένος να ψάξει για αυτά εφόσον θα του χαρίσουν το πολυπόθητο ρόλο του ύπατου.

Οι ευγενείς ανταγωνιστές του (ο Πόπλιος Γάλβας, ο Λεύκιος Κάσσιος, ο Γάιος Αντώνιος και ο Κατιλίνας) θα τον ζηλεύουν εξαιτίας της πρωτιάς του στην οικογένειά του για τη διεκδίκηση του αξιώματος, και θα κάνουν τα πάντα για να τον υποσκελίσουν. Θα είναι όμως δύσκολο να πουν πως η ευγενική καταγωγή τους είναι καλό κριτήριο της αξίας τους ενώ του Κικέρωνα η κερδισμένη από τα έργα του αξία όχι.

Συνεχίζει γράφοντας: «Όταν κάνουμε εκστρατεία για ένα αξίωμα, πρέπει να εξασφαλίζουμε μεθοδικά δύο πράγματα: την αφοσίωση των φίλων και τη συμπάθεια του λαού». Τρεις είναι οι τρόποι για να κερδηθεί η συμπάθεια: η υποχρέωση, η ελπίδα και η αφιλοκερδής συμπάθεια.

Ο Κόιντος δεν ασχολείται με ρητορείες για το καλό του λαού και το συμφέρον του τόπου. Αυτό είναι δουλειά του υποψήφιου αδερφού του, ο οποίος πρέπει να πουλήσει ελπίδα και κύρος τόσο στους πολίτες όσο και στους επιφανείς άρχοντες που έχουν τη δύναμη επιρροής για να τον αναδείξουν στο αξίωμα. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας πρέπει να δείχνει δημόσια το πλήθος των φίλων του καθώς και την ποικιλία τους, αλλά και το ποιόν τους. Με το μέρος του έχει επιχειρηματίες (δημοσιώτες), την ιππική τάξη, ευγενείς, όσους είχε υπερασπιστεί επιτυχημένα στο δικαστήριο με τις αγορεύσεις τους, συντεχνίες, νέους που τον ακολουθούν «για να μάθουν την τέχνη της ευγλωττίας», και πιστούς φίλους. Δημόσιες εμφανίσεις με όλους αυτούς αλλά και δημόσια στήριξη εκ μέρους τους θα είναι μεγάλα ατού για αυτόν. Το κομμάτι της νεολαίας που τον ακολουθεί πρέπει να προσεχτεί ιδιαιτέρως αφού, όσον αφορά την ψηφοθηρία, τη διάδοση ειδήσεων και τη συνοδεία του υποψηφίου, οι νέοι είναι που δείχνουν εκπληκτικότερο ζήλο, και μάλιστα ολοφάνερα. Είναι σημαντικό για τον Μάρκο να φαίνεται συνέχεια περιτριγυρισμένος από πολλούς και άξιους. Μια ωραία συνοδεία που τον ακολουθεί στην αγορά φέρνει φήμη και γόητρο.

Όλοι όσοι είναι υποχρεωμένοι στον Κικέρωνα, τώρα είναι η ώρα να ξεπληρώσουν το χρέος τους. Τώρα είναι η ευκαιρία να ανταποδοθούν χάρες και να δοθούν υποσχέσεις. Οι απαιτήσεις, οι υπενθυμίσεις και οι παρακλήσεις πρέπει να πολλαπλασιαστούν με επιμονή για να μη χαθεί η ευκαιρία να ανταποδώσουν όσα του οφείλουν. Εξάλλου, τους συμφέρει να ανταποδώσουν χάρες που τους είχαν εξυπηρετήσει˙ αν δεν το κάνουν θα χάσουν και την εκτίμηση του δικού τους περιβάλλοντος. Η συνεισφορά τους στην εκστρατεία αποτελεί, εκτός από υποχρέωση, ευκαιρία να ξεφορτωθούν «το βάρος του χρέους», όπως γράφει ο Κόιντος, αλλά και να αποφύγουν την κακοφημία που συνεπάγεται η αχαριστία. Και αν οδηγηθούν στο συμπέρασμα πως έχουν να ελπίζουν σε μελλοντική ανταπόδοση αυτής της εξυπηρέτησης, ακόμα καλύτερα. Πρέπει, λοιπόν, ο Μάρκος να παρατηρεί προσεκτικά τη συμπεριφορά τους και να διακρίνει τις ικανότητες και την καταγωγή τους, για να τους μεταχειριστεί κατάλληλα, να υποσχεθεί ταιριαστά στον καθένα οφέλη, και να μη χάνει τον καιρό του με ανίκανους ή ασήμαντους. «Δεν υπάρχει πιο μάταιο πράγμα από το να υπολογίζεις ως οπαδό κάποιον τον οποίο δεν γνωρίζεις καν».

Γι’ αυτούς που τον συμπαθούν αφιλοκερδώς, νύξεις πως συμπαράσταση στην προεκλογική εκστρατεία θα οδηγήσει σε πιο στενή φιλία θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για τη στήριξή τους. Κανένα χρήσιμος πολίτης δεν πρέπει να μείνει χωρίς να τον επισκεφτεί ο υποψήφιος. Και σε κανέναν δεν πρέπει να επιτραπεί να ισχυρισθεί αργότερα πως δεν τον παρακάλεσε όταν είχε ευκαιρία και ανάγκη, ούτε ότι δεν το έκανε έντονα κι με επιμονή. Αυτό θα ισοδυναμούσε με σπατάλη ευκαιριών για κέρδος πιθανών ψήφων, αλλά και αφορμή για τον παραμελημένο να πει αργότερα πως δεν τον θυμήθηκε στην ώρα ανάγκης του.

Εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης
Εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης

Όσο για τους φίλους, ο Μάρκος θα πρέπει να ευρύνει εννοιολογικά την αντίληψή του για το ποιους θα ονομάζει έτσι, αφού για έναν υποψήφιο πρέπει «η έννοια αυτής της φιλίας να εκλαμβάνεται πιο ευρέως απ’ ό,τι στην καθημερινή ζωή». Οποιοσδήποτε δείχνει το ελάχιστο ενδιαφέρον ή συχνάζει στο σπίτι του πρέπει να θεωρείται ‘φίλος’, η αφοσίωση του οποίου θα αποκτηθεί με ευεργεσίες που του έχει κάνει ή με την υπόσχεση μελλοντικών.

Οι υπόλοιποι, οι πραγματικοί φίλοι, πρέπει να εξασφαλιστεί πως θα τον εκτιμούν και θα τον αγαπούν. Για τον Κόιντο όμως, στον πολιτικό αγώνα δε χωράνε αυθεντικές ανθρώπινες σχέσεις˙ χωρίς περιορισμούς, επιφυλάξεις ή ανταλλάγματα. Αυτές είναι μόνο προϋποθέσεις για την επίτευξη του στόχου. Και προσοχή στους γείτονες, τους πελάτες και τους δούλους! «Διότι τα λόγια που θεμελιώνουν μια φήμη προέρχονται σχεδόν πάντα από τους οικείους». (Εδώ θα ήταν μάλλον δίκαιο να σημειώσουμε πως ο Μάρκος Κικέρων, στον διάλογό του Περί Φιλίας, αποδεικνύεται πολύ πιο ζεστός άνθρωπος απ’ ό,τι πιθανόν θα ήθελε ο Κουίντος να μας κάνει να πιστέψουμε. Η περιγραφή του τού φίλου ως κάτι τόσο πολύτιμο όσο ο ήλιος για τον κόσμο, θα πρέπει να μας κάνει να το ξανασκεφτούμε πριν του αποδώσουμε χαρακτηριστικά όπως «Μακιαβελικός» – αν και ο Μακιαβέλι ο ίδιος θα έπρεπε ίσως να ιδωθεί όχι ως κυνικός, αλλά ρεαλιστής· και ο Ηγεμόνας του ως απλή περιγραφή του κόσμου, όχι ως ηθικολογία.)

Αυτοί που εμφανίζονται απλώς για να χαιρετήσουν, πρέπει να πιστέψουν πως όσο μικρή και να είναι η προσφορά τους, τον αγγίζει βαθύτατα και θα τη θυμάται πολύ καλά. Πρέπει να τους επαινεί, και μάλιστα μπροστά στους φίλους τους, για να αισθανθούν σημαντικοί. Έτσι, όσοι από αυτούς αμφιταλαντεύονται για το ποιον να υποστηρίξουν, θα γίνουν γνήσιοι οπαδοί. Και αν κάποιος από αυτούς είναι εκεί για να ρίξει στάχτη στα μάτια του υποψηφίου ενώ πίσω από την πλάτη του τον κακολογεί, δεν πρέπει να φανεί πως ο υποψήφιος το ξέρει. Ακόμα κι αυτός μπορεί να κερδηθεί. «Το να μην εμπιστεύεσαι εύκολα αποτελεί δείγμα σοφίας», αλλά και η ζήλια κάποιου μπορεί να μετατραπεί σε δήλωση φιλίας, με τον κατάλληλο χειρισμό. Η έχθρα κάποιου, αν προέρχεται επειδή ο Μάρκος επιτέθηκε στα συμφέροντά του σε κάποια προηγούμενη περίσταση, μπορεί να μετατραπεί σε υποστήριξη αν ο τέως προσβαλλόμενος πειστεί πως η επίθεση επήλθε λόγω φιλίας του Μάρκου με τον δικό του αντίπαλο, και άρα μια φιλία με τον Μάρκο θα σημαίνει υπεράσπιση των δικών του συμφερόντων σε μελλοντικές παρόμοιες περιστάσεις.

Το σπίτι του υποψηφίου πρέπει να είναι συνέχεια ανοιχτό σε όλους, και αν δεν είναι συνέχεια γεμάτο σημαίνει πως δεν δίνει αρκετές υποσχέσεις. «Ποτέ δε θα βλέπαμε το σπίτι μας γεμάτο εάν δεχόμασταν μόνο αυτούς που μπορούμε να εξυπηρετήσουμε». ‘Ανοιχτό’ πρέπει να είναι και το ύφος του υποψηφίου, η έκφρασή του. Να δίνει την εντύπωση πως ακούει με ενδιαφέρον το αίτημα του επισκέπτη, να φαίνεται πως είναι γενναιόδωρος και με κατανόηση. Αν το αίτημα είναι κάτι που μπορεί να ικανοποιήσει, να δείξει ότι θα το κάνει με προθυμία, όχι σαν βάρος. Αλλιώς, ο επισκέπτης μπορεί να μην πιστέψει στην πραγματοποίηση της εξυπηρέτησης και να χαθεί η ψήφος.

Αν το αίτημα είναι κάτι που δεν μπορεί να γίνει, δεν πρέπει να του το αρνηθεί. Αν το αρνηθεί, θα δείξει πως είναι «καλός άνδρας». Αν όχι, πως είναι «καλός υποψήφιος». Το πρώτο όμως δεν χαρίζει την επιτυχία. Η υπόσχεση πρέπει να δοθεί ακόμα κι αν δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί. Θα είναι αποκαρδιωτικό για τον επισκέπτη να πάρει αρνητική απάντηση επιτόπου, ενώ αν αργότερα δεν ικανοποιηθεί το αίτημά του, θα είναι πιο εύκολο να κατανοήσει πως υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για τους οποίους δεν μπορεί να περαιωθεί, ή πως ο Μάρκος δεν είναι σε θέση να του το ικανοποιήσει αυτήν τη στιγμή. «Όλοι προτιμούν ένα ψέμα από μια άρνηση».

Κάποιοι γοητεύονται από ένα πρόσωπο και μια κουβέντα πολύ περισσότερο από την πιθανότητα της μελλοντικής πραγματοποίησης μιας υπόσχεσης. Άλλοι, ζητάνε μια εξυπηρέτηση περισσότερο για να μάθουν αν μπορούν γενικά να υπολογίζουν σε κάποιον, παρά για να πραγματοποιηθεί η συγκεκριμένη χάρη. Ζητάνε ακόμα και κάτι που ξέρουν ότι δεν είναι πραγματοποιήσιμο, αλλά θέλουν να ξέρουν ότι ο υποψήφιος θα είναι στο πλευρό τους και τους καταλαβαίνει˙ ότι είναι ο άνθρωπός τους. Κι αν κάποιος απογοητευτεί αργότερα από την αγνόηση του αιτήματός του, θα είναι πολύ αργά. «Όσο για την οργή εκείνου στον οποίο λες ψέματα, είναι το τελευταίο πράγμα που θα σε απασχολήσει!»

Beginning of the Republic of Metz. Election of the first Head-Alderman in 1289, by Auguste Migette
«Beginning of the Republic of Metz. Election of the first Head-Alderman in 1289», τουAuguste Migette (source)

Αν κάτι κάνει εντύπωση στο κείμενο του Κόιντου, δεν είναι το πόσο εξαιρετικό είναι, αλλά η κοινοτοπία του. Και αν κάποιος ζητά απόδειξη του ρητού «η ιστορία επαναλαμβάνεται» δεν νομίζω να χρειαστεί καλύτερο (ή συντομότερο) παράδειγμα από την επιστολή του για να πειστεί. Ο Κόιντος διαβλέπει όσα κάθε μεταγενέστερος πολιτικός που ζητά ψήφους μαθαίνει πολύ γρήγορα στην καριέρα του. Το πώς πρέπει να καλοπιάνει τους επιφανείς και να τους πείθει πως θα δουλέψει για τη σταθερότητα του πολιτεύματος ‘αδειάζοντας’ τους πληβείους, που δεν του είναι εξίσου χρήσιμοι, ενώ μπροστά σε αυτούς μιλάει για ανατροπές στο σύστημα και πρόοδο, το πώς να μοιράζει υποσχέσεις όσο πιο γενικόλογες γίνεται, να απευθύνεται σε όσο το δυνατό μικρότερες ομάδες συμφερόντων αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητές της για να τις μεταχειρίζεται αντίστοιχα με τις ανάγκες της, να κάνει εντυπωσιακή την εκστρατεία του με φανφάρες και πολυπληθείς εμφανίσεις στην αγορά, αλλά και την αξία τού να διατηρεί καλά στη μνήμη πρόσωπα και ονόματα των υποστηρικτών του για να δείχνει πιο ανθρώπινο, φιλικό πρόσωπο. Το να κερδίσει ο πολιτικός τη νεανική ψήφο είναι σήμερα όσο σημαντικό ήταν πάντα, αφού αυτοί καλούνται να παίξουν το ρόλο μικρών υποψηφίων, προπαγανδίζοντας πειθήνια και ενεργητικά τις θέσεις του αρχηγού, ενώ ταυτόχρονα η αρνητική διαφήμιση (ή η δυσφήμιση) προτείνεται όχι απλά σαν χρήσιμη αλλά σαν απαραίτητη για την επίτευξη του στόχου.

«Πρόσεξε πολύ ώστε η εκστρατεία σου να είναι εν τέλει μεγαλειώδεις, φωτεινή, εκκωφαντική, δημοφιλής˙ ώστε να έχει ευπρέπεια και παραδειγματική αξιοπρέπεια˙ να ψάξεις να βρεις κάποιο στοιχείο ενοχοποιητικό για τους ανταγωνιστές σου (έγκλημα, διαφθορά ή ανηθικότητα) σύμφωνα με το χαρακτήρα τους».

Από όπου και αν προέρχεται  η γνώση του Μάρκου Κικέρωνα της πολιτικής στρατηγικής που παρουσιάζεται στην επιστολή, είτε την απόκτησε από τον αδερφό του είτε μέσα από τη δική του τριβή στην πολιτική σκηνή της Ρώμης, την επόμενη χρονιά (το 63 π.Χ., όταν ήταν 43 χρόνων) κέρδισε στις εκλογές το αξίωμα του ύπατου ακολουθώντας αυτές ακριβώς τις συμβουλές, οι οποίες, μοιραία, θα είναι χρήσιμες σε κάθε υποψήφιο για κάθε αξίωμα.

[1] Εφόσον η επιστολή είναι γραμμένη σε ρητορική μορφή, η οποία δεν θα περιμέναμε να χρησιμοποιείται σε γράμμα προς τον αδερφό του συγγραφέα, η αυθεντικότητά της έχει αμφισβητηθεί. Όμως, από τη στιγμή που αυτό που είναι σημαντικό εδώ είναι το περιεχόμενο του κειμένου και όχι η ταυτότητα του συγγραφέα, αυτό έχει μικρή σημασία. Επιπροσθέτως, θα το έβρισκα άστοχο να πει κανείς πως αυτά που περιγράφονται δεν αφορούν την πραγματικότητα της πολιτικής σκηνής.

Ποιο είναι το πρόβλημα του Ισλάμ με τα σκυλιά;

Οι Μουσουλμάνοι τείνουν να αντιπαθούν τα σκυλιά, ειδικά αυτοί που κατοικούν εκτός της Δύσης.

Στο Ιράν, «συλλαμβάνουν» σκυλιά και τα μεταφέρουν σε «μη κοινοποιήσιμες τοποθεσίες», ενώ οι ιδιοκτήτες τους δεν λαμβάνουν ποτέ απάντηση από τις αρχές για το τι τους συνέβη. Σκυλιά-φύλακες και κυνηγόσκυλα πάντα επιτρέπονταν και, όσο τα κατοικίδια ήταν ελάχιστα, ήταν και σχετικά ανεκτά. Αλλά όταν, τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι αστοί άρχισαν να προσομοιάζουν τη Δύση στον τρόπο ζωής και τα κατοικίδια σκυλιά άρχισαν να αυξάνονται, οι αρχές έβαλαν στο μάτι τους ιδιοκτήτες σκυλιών, ενώ Ισλαμικοί ηγέτες χαρακτήρισαν το φαινόμενο «τυφλή μίμηση» της Δυτικής κουλτούρας που θα οδηγούσε στη διαφθορά του θεσμού της οικογένειας και σε υπονόμευση κοινωνικών αξιών.

Στη Βρετανία, τέθηκε θέμα ακόμα και σχετικά με τα σκυλιά που χρησιμοποιούνται από τις αρχές για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε σταθμούς τρένων. Τυχόν επαφή των σκυλιών με αποσκευές τις μολύνει στο μυαλό κάποιων Μουσουλμάνων, και, αν και οι αρχές είπαν πως θα συνεχίσουν τη χρήση σκυλιών σε οποιονδήποτε επιβάτη, ‘οι χειριστές θα είναι ενήμεροι περί πολιτιστικών ευαισθησιών».

Συμβαίνει επίσης το να αρνείται κάποιος Μουσουλμάνος ταξιτζής σε τυφλούς την είσοδο στο όχημά του αν συνοδεύονται από σκύλο-οδηγό τυφλών.

Η θέση των σκυλιών στο Ισλάμ είναι αμφιλεγόμενη, με πολλούς Μουσουλμάνους να πιστεύουν πως αν κατέχουν, αγγίξουν ή βρεθούν στην παρουσία σκύλου, θα υποπέσουν σε ασέβεια σύμφωνα με τις κατηχήσεις του Μωάμεθ. Φαινόμενα σαν τα παραπάνω είναι πολυπληθή στον Μουσουλμανικό κόσμο, αφού πολλοί Μουσουλμάνοι θεωρούν τα σκυλιά «naji», που σημαίνει «ακάθαρτα», ενώ μια αναζήτηση στο google θα εμφανίσει φρικιαστικές εικόνες κακοποίησης σκυλιών.

A mad dog bites a man. Arabic painting from a translation of “De material medica” of Dioscorides in Arabic (1224 AD) (source)
Λυσσασμένος σκύλος δαγκώνει άντρα. Αραβική ζωγραφιά από μετάφραση του «De material medica» του Διοσκουρίδη στα Αραβικά (1224 AD) (πηγή)

 

Ποιο, όμως, ακριβώς είναι το θέμα με τα σκυλιά στο Ισλάμ; Εδώ, θα δούμε από πού, στα κείμενα του Ισλάμ, προέρχεται η ιδέα ότι τα σκυλιά είναι ακάθαρτα. [οι πηγές βρίσκονται στο τέλος του άρθρου]

Το Κοράνι δεν μας δίνει πολλές σχετικές πληροφορίες. Υπάρχουν ελάχιστες αναφορές σε σκυλιά, όπως (στο 5.4) όπου ο Θεός λέει πως η λεία που σκοτώθηκε από εκπαιδευμένα στο κυνήγι ζώα –όπως σκυλιά ή γεράκια- είναι επιτρεπτό να φαγωθεί (χαλάλ). Υπάρχει επίσης ο στίχος 7.176 όπου ο Θεός παραλληλίζει έναν άνθρωπο, ο οποίος αγνόησε ένα σημάδι του Θεού και ακολούθησε τον Σατανά, με σκυλιά τα οποία γαβγίζουν είτε όταν τα εξοργίζει κανείς είτε όταν τα αφήνει ήσυχα. (Υπάρχει και μια άλλη αναφορά στο κεφάλαιο 18 που θα τη δούμε αργότερα.)

Τα χαντίθ –λεγόμενα και συνήθειες του Μωάμεθ- παρέχουν περισσότερες πληροφορίες. Εκεί, τα σκυλιά παρουσιάζονται πιο ρητά ως ακάθαρτα, και οι ιδιοκτήτες τους καλούνται να περιμένουν τιμωρία. Εξαιρούνται πάντα τα σκυλιά που χρησιμοποιούνται σαν φύλακες ή κυνηγοί, οπότε η καταδίκη απευθύνεται αποκλειστικά σε αυτούς που έχουν σκυλιά ως κατοικίδια.

Μια νύχτα, ο Μωάμεθ περίμενε να τον επισκεφτεί ο Γαβριήλ, αλλά ο άγγελος δεν εμφανίστηκε. Ο Προφήτης τον συνάντησε αργότερα και του παραπονέθηκε, οπότε ο άγγελος τον ενημέρωσε πως οι άγγελοι δεν παρουσιάζονται σε σπίτια όπου κατοικούν σκύλοι. Ο Μωάμεθ, τότε, διέταξε τη σφαγή των σκύλων, εξαιρώντας μόνο «το σκυλί που προορίζεται για την προστασία μεγάλων χωραφιών ή μεγάλων κήπων». Πέρα απ’ αυτό, οι άγγελοι δεν συνοδεύουν ταξιδιώτες αν έχουν μαζί τους σκυλί [χαντίθ: Muslim #5248 / Bukhari Vol. 4, #448 / Bukhari Vol. 7, #843 / Muslim, #5276].

Η εντολή να σκοτωθούν τα σκυλιά επαναλαμβάνεται και αλλού, όπου μερικές φορές περιορίζεται στη θανάτωση μόνο των μαύρων στο χρώμα, καθώς «ίσως αυτά είναι πιο πονηρά ανάμεσά τους». Επίσης, τα μαύρα σκυλιά με δύο σημάδια στα μάτια τους χαρακτηρίζονται «διάβολοι» [Abu Dawud #2839 και η σημείωση στο χαντίθ / Muslim #3813 / Bukhari Vol. 4, #540].

Ο Μωάμεθ απαγόρευσε την αγοραπωλησία σκυλιών, μαζί με την απόκτηση κερδών από πορνεία και μαντεία, πρακτικές οι οποίες θεωρούνταν, γενικά, απεχθείς. Η ταυτόχρονη απαγόρευση των τριών, υπονοεί ταύτιση στην ασέβεια των πρακτικών αυτών [Muslim #3803].

Αν ένα σκυλί γλύψει ένα σκεύος, αυτό πρέπει να πλυθεί 7 φορές και μετά να τριφτεί με άμμο (το τρίψιμο με άμμο χρησιμοποιούνταν ακόμα και για τον καθαρισμό του προσώπου εκείνη την εποχή) [Muslim #055].

Στα χαντίθ, λέγεται επίσης πως αν κάποιος προσεύχεται και περάσει ένας σκύλος από μπροστά του (δηλαδή μεταξύ του πιστού και της Μέκκας) η προσευχή ακυρώνεται [Bukhari Vol. 1, #490 / Muslim #1032 / Abu Dawud #0704].

Αλλά ίσως η πιο βαριά απαγόρευση εναντίον της συντροφιάς του κατοικίδιου είναι η προειδοποίηση του Προφήτη πως, όποιος έχει σκύλο, θα του αφαιρείται ένα μέρος των καλών του πράξεων κάθε μέρα. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάτι χειρότερο για έναν πιστό από το να διαγράφεται από το αρχείο των καλών του πράξεων, οι οποίες θα του επιτρέψουν εν τέλει την είσοδο στον παράδεισο, ένα μέρος του, μόνο και μόνο λόγω της ιδιοκτησίας ενός ζώου. [Bukhari Vol. 3, #515].

“Meeting of Arab Chiefs”, by the French painter Jean-Horace Vernet (1789 – 1863 AD) (source)
«Meeting of Arab Chiefs», του Γάλλου ζωγράφου Jean-Horace Vernet (1789 – 1863 AD) (πηγή)

Υπάρχουν κάποια αντεπιχειρήματα τα οποία ασκούν κριτική σε αυτή τη δαιμονοποίηση των σκυλιών στο Ισλάμ –κάποια καλά, και κάποια άστοχα. Σαν μη Μουσουλμάνος, το θέμα δε με αφορά άμεσα, και προσωπικά θα προτιμούσα να επικρατήσουν ακόμα και τα άστοχα επιχειρήματα, αν αυτό θα σήμαινε ότι θα θανατωνόταν έστω κι ένα σκυλί λιγότερο ή ότι ένας Μουσουλμάνος παραπάνω θα υιοθετούσε ένα ως κατοικίδιο. Παρόλα αυτά, μόνο διαβάζοντας τα κείμενα θα ανακαλύψουμε ποιες ήταν οι πραγματικές απόψεις του Προφήτη σχετικά με το θέμα.

Ένα από τα πιο εξωφρενικά τέτοια αντεπιχειρήματα είναι ότι, όταν ο Μωάμεθ διέταξε τη θανάτωση τω σκυλιών και μετά μόνο των μαύρων, εννοούσε στην πραγματικότητα τη θανάτωση των υαινών. Γιατί όμως, τότε, δεν χρησιμοποίησε τη λέξη «ύαινα»; Επίσης, αν αντικαταστήσουμε το «μαύρα σκυλιά» με το «ύαινα», το σχόλιο σε ένα από τα σχετικά χαντίθ γίνεται «οι ύαινες ίσως είναι περισσότερο πονηρές μεταξύ των σκύλων». Η φράση αυτή, προφανώς, δεν έχει νόημα.

Άλλοι έχουν προσπαθήσει να πουν πως αυτά τα χαντίθ δεν είναι αυθεντικά. Όμως, οι ίδιες συλλογές που τα περιλαμβάνουν είναι αποδεκτές σαν αυθεντικές από ουσιαστικά όλους τους Μουσουλμάνους και έχουν χαρακτηριστεί αυθεντικές πάνω από 1.000 χρόνια πριν. Χώρια που, αν κάποιος επιλέξει να αγνοήσει ένα χαντίθ, πρέπει να εξηγήσει γιατί δεν επιλέγει να αγνοήσει όλα τα άλλα της ίδιας συλλογής. Αυτού του είδους η ευλάβεια, της επιλεκτικής πίστης εδαφίων των θρησκευτικών κειμένων, μου είναι αποδεκτή, όπως προείπα, αν σημαίνει πως κάποιος Μουσουλμάνος θα αλλάξει γνώμη ως προς την αποδοχή των σκυλιών ως κατοικίδια˙ αλλά η καταδίκη των σκυλιών στα χαντίθ φαίνεται να είναι αρκετά προφανής.

Από την άλλη πλευρά, σχετικά με την ακαθαρσία των σκύλων, ένας Αμερικάνος Μουσουλμάνος λέει: «Μπορείς να έχεις σκύλο και καθαρό σπίτι. Ξέρω ότι υπάρχουν τα χαντίθ αλλά τα πράγματα είναι διαφορετικά τώρα. Έχουμε ζεστό νερό, τα σκυλιά κάνουν εμβόλια και μπορείς να χρησιμοποιείς πράγματα για να κρατάς το σκυλί καθαρό και υγιές». Ποιος, εξάλλου, δεν θα καθάριζε σχολαστικά πριν ξαναχρησιμοποιήσει ένα σκεύος, αν το είχε γλείψει ένα σκυλί;

Ένα από  τα χαντίθ που υποστηρίζουν τη θανάτωση των σκυλιών καταδικάζει μόνο αυτά που έχουν σημάδια στα μάτια, και τα περιγράφει ως «διάβολους». Αυτό υποστηρίζεται ότι σημαίνει πως καταδικάζονται μόνο τα λυσσασμένα σκυλιά. Με το «διάβολοι», δηλαδή, υπονοεί «λυσσασμένα σκυλιά» και όχι «δαιμονικά όντα»˙ όμως, τα Jinn και τα άλλα δαιμονικά όντα στη γραμματεία του Ισλάμ εμφανίζονται να έχουν τη δυνατότητα να πάρουν τη μορφή ζώου, οπότε είναι πολύ φυσιολογικό να περιγράφονται τα σκυλιά ως δαίμονες. Και πάλι, το χαντίθ δεν δίνει αναγκαστικά καμιά υπόνοια πως μόνο τα λυσσασμένα σκυλιά πρέπει να θανατωθούν, και ο πιστός μένει με όλες τις υπόλοιπες καταδικαστικές φράσεις του Προφήτη, οι οποίες περιγράφουν πως τα σκυλιά δεν είναι αγνά, ακυρώνουν τις προσευχές του πιστού και μειώνουν το πλήθος των καλών του πράξεων.

Η ιστορία από το Κοράνι που προσπεράσαμε πριν χρησιμοποιείται σαν απόδειξη πως ο Θεός δεν καταδικάζει τη συντροφιά των σκυλιών. Στο Ισλάμ, ο Θεός είναι ο μόνος νομοθέτης οπότε κανένας δεν μπορεί να απαγορεύσει κάτι χωρίς η απαγόρευση να προκύπτει από τη θέλησή του. Η ιστορία πάει κάπως έτσι: κάποιοι «νεαροί που πίστευαν στον Κύριο», και στους οποίους ο Θεός είχε δώσει καθοδήγηση, μπήκανε σε μια σπηλιά μαζί με έναν σκύλο και έπεσαν σε ύπνο για χρόνια. «Θα τους νόμιζες ξύπνιους, όμως κοιμούνται. Τους γυρίζουμε Εμείς άλλοτε δεξιά κι άλλοτε αριστερά˙ κι ο σκύλος τους, κοιμισμένος κι αυτός, είχε ξαπλωμένα τα πόδια του κοντά στην είσοδο της σπηλιάς» (18.18). Το γεγονός πως είχαν μαζί τους σκύλο, και το ότι οι ίδιοι ήταν ενάρετοι, υποτίθεται πως δείχνει ότι ο Θεός επιτρέπει τα σκυλιά σαν κατοικίδια. Άλλη μια φορά, δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα αρκετές πληροφορίες στην αφήγηση για να φτάσει κανείς σε αυτό το συμπέρασμα. Δεν θα μπορούσε να ισχύει πως οι άντρες αυτοί ήταν ενάρετοι παρά το γεγονός ότι είχαν μαζί τους ένα σκυλί; Μήπως ήταν τόσο ενάρετοι που ακόμα και η παρουσία ενός σκύλου δεν μείωσε την αρετή τους; Μήπως το σκυλί, τελικά, ήταν ο φύλακάς τους; Όπως είδαμε, τα σκυλιά φύλακες επιτρέπονται έτσι κι αλλιώς.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι το χαντίθ που περιγράφει μια πόρνη να περνάει μπροστά από ένα σκυλί που λαχανιάζει και του δίνει νερό να πιει -και γι’ αυτό το λόγο ο Αλλάχ τη συγχωρεί. Δεδομένου ότι οι πόρνες θεωρούνταν απεχθείς, αυτό το αφήγημα παρουσιάζεται σαν πολύ σημαντικό, καθώς δείχνει πως ακόμα και μια πόρνη μπορεί να συγχωρεθεί, απλά δείχνοντας καλοσύνη σε έναν σκύλο. Όμως, θα μπορούσε κάλλιστα να σημαίνει πως τα σκυλιά είναι τόσο μισητά, ώστε το να δείξει κανείς καλοσύνη σε τόσο βδελυρό πλάσμα υποδηλώνει πως αυτός δεν είναι πέραν σωτηρίας. Το να προσφέρει ο Θεός συγχώρεση για την καλοσύνη προς ένα σκυλί είναι, φυσικά, βελτίωση σε σχέση με το να διατάζει τη θανάτωσή του˙ αλλά δεν βοηθάει ακριβώς προς την αποδοχή των σκυλιών ως τον «καλύτερο φίλο του ανθρώπου». Το να βοηθάει κανείς ένα σκυλί θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η χαμηλότερη απαίτηση για να δείξει πως υπάρχει ακόμα ελπίδα σωτηρίας γι’ αυτόν.

Δεν μπορώ να πω τι θα σκεφτόμουν για το θέμα αν ήμουν πιστός, αλλά μου φαίνεται πως οι πολύ σκληρές καταδίκες προς τα σκυλιά (ακύρωση προσευχής και υποτίμηση καλών πράξεων) θα με έκαναν να το ξανασκεφτώ πριν πάω στο pet shop. Θα είχα πολλά να χάσω αν παρεξηγούσα τα απαγορευτικά χαντίθ ως μη αυθεντικά και λίγα να κερδίσω αν φρόντιζα ένα σκυλί σαν κατοικίδιο, λαμβάνοντας υπόψη τις ασαφείς ενδείξεις πως αν το έκανα θα ωφελούμουν.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ:

Muhammad and the dogs – by Silas on answering-islam.org

Στίχοι του Κορανίου όπου αναφέρονται σκυλιά

Στίχοι του Κορανίου όπου αναφέρονται σκυλιά

5.4

Θα σε ρωτήσουν τι επιτρέπεται σε αυτούς˙ να απαντήσεις: «Επιτρέπεται σε εσάς το καλό». Επιτρέπεται επίσης και το κυνήγι των ζώων τα οποία θα πιάσουν τα κυνηγιάρικα σκυλιά σας, όπως σας δίδαξε ο Θεός. Να τρώτε ό,τι πιάνουν αυτά, επικαλούμενοι το όνομα του Θεού. Να φοβάστε τον Θεό, καθώς αξιολογεί γρήγορα τους ανθρώπους.

7.176

[αναφέρεται σε κάποιον που περιφρόνησε ένα φανερωμένο σημάδι και ακολούθησε τον Σατανά:]

Αν θέλαμε, μπορούσαμε να τον ανυψώσουμε με εκείνο το θαύμα˙ αυτός όμως έμεινε προσηλωμένος στη γη, ακολουθώντας τις επιθυμίες του. Μοιάζει με σκύλο που γαβγίζει, επειδή τον εξόργισες, κι έπειτα εξακολουθεί να γαβγίζει, ακόμα κι αν απομακρυνθείς. Να με τις μοιάζουν όσοι θεωρούν ψευδείς τις αποκαλύψεις Μας. Επανέλαβέ τους τις ιστορίες τούτες και ίσως αλλάξουν γνώμη.

18.18

Θα τους νόμιζες ξύπνιους, όμως κοιμούνται. Τους γυρίζουμε Εμείς άλλοτε δεξιά κι άλλοτε αριστερά˙ κι ο σκύλος τους, κοιμισμένος κι αυτός, είχε ξαπλωμένα τα πόδια τους κοντά στην είσοδο της σπηλιάς. Αυτό είναι σημάδι του Θεού. Όσους καθοδηγεί ο Θεός, αυτοί οδηγούνται σωστά˙ όσους, όμως, ο Θεός καταστρέφει, δεν θα βρουν προστάτες ούτε οδηγούς.

18.22

Ο αριθμός τους θα συζητηθεί. Άλλος θα πει ότι ήταν τρεις κι ο σκύλος τέταρτος˙ άλλος θα πει πως ήταν πέντε κι ο σκύλος έκτος. Θα προσπαθούν να εξετάσουν τα μυστήρια. Άλλος θα πει πως ήταν εφτά και ο σκύλος οχτώ. Πες: «Ο Κύριος γνωρίζει τον αριθμό τους˙ λίγοι μόνο άνθρωποι τον ξέρουν».

Χαντίθ όπου αναφέρονται σκυλιά, τα οποία χρησιμοποιώ παραπάνω (στα αγγλικά)

Χαντίθ όπου αναφέρονται σκυλιά, τα οποία χρησιμοποιώ παραπάνω (στα αγγλικά)

Bukhari Vol. 4, #540

Narrated ‘Abdullah bin ‘Umar: “Allah’s Apostle ordered that the dogs should be killed”.

Abu Dawud #2839

Abd Allah B. Mughaffal reported the apostle of Allah as saying: “Were dogs not a species of creature I should command that they all be killed; but kill every pure black one.”

This hadith’s note says, “The prophet did not order the killing of all the dogs, for some are to be retained for hunting and watching. He ordered to kill the jet black ones. They might be more mischievous among them”.

Muslim #055

Ibn Mughaffal reported: “The Messenger of Allah ordered killing of the dogs, and then said: ‘What about them, i. e. about other dogs?’ and then granted concession (to keep) the dog for hunting and the dog for (the security) of the herd, and said: ‘When the dog licks the utensil, wash it seven times, and rub it with earth the eighth time’.”

Muslim #3813

Abu Zubair heard Jabir Abdullah saying: “Allah’s messenger ordered us to kill dogs and we carried out this order so much so that we also killed the dog roaming with a women from the desert. Then Allah’s apostle forbade their killing. He said: ‘It is your duty to kill the jet-black (dog) having two spots (on the eyes) for it is a devil’.”

Muslim #5248

Maimuna reported that one morning Allah’s Messenger was silent with grief. Maimuna said: ‘Allah’s Messenger, I find a change in your mood today’. Allah’s Messenger said: ‘Gabriel had promised me that he would meet me tonight, but he did not meet me’. By Allah, he never broke his promises, and Allah’s Messenger spent the day in this sad mood. Then it occurred to him that there had been a puppy under their cot. He commanded and it was turned out. He then took some water in his hand and sprinkled it at that place. When it was evening Gabriel met him and he said to him: ‘You promised me that you would meet me the previous night’. He said: ‘Yes, but we do not enter a house in which there is a dog or a picture’. Then on that very morning he commanded the killing of the dogs until he announced that the dog kept for the orchards should also be killed, but he spared the dog meant for the protection of extensive fields or big gardens.

Bukhari Vol. 4, #448

Narrated Abu Talha: “I heard Allah’s Apostle saying; ‘Angels (of Mercy) do not enter a house wherein there is a dog or a picture of a living creature (a human being or an animal)’.”

Bukhari Vol. 7, #843

Narrated Salim’s father: “Once Gabriel promised to visit the Prophet but he delayed and the Prophet got worried about that. At last he came out and found Gabriel and complained to him of his grief (for his delay). Gabriel said to him, ‘We do not enter a place in which there is a picture or a dog’.”

Muslim, #5276

Abu Huraira reported Allah’s Messenger as saying: “Angels do not accompany the travelers who have with them a dog and a bell”.

Muslim #3803

Abu Masud reported that Allah’s messenger forbade the charging of price of the dog and earning of a prostitute and sweets offered to a kahin.

Bukhari Vol. 3, #515

Narrated Abu Huraira: “Allah’s Apostle said, ‘Whoever keeps a dog, one Qirat of the reward of his good deeds is deducted daily, unless the dog is used for guarding a farm or cattle’.”

Bukhari Vol. 1, #490

Narrated ‘Aisha: “The things which annul the prayers were mentioned before me. They said, ‘Prayer is annulled by a dog, a donkey and a woman (if they pass in front of the praying people).’ I said, ‘You have made us (i.e. women) dogs. I saw the Prophet praying while I used to lie in my bed between him and the Qibla. Whenever I was in need of something, I would slip away, for I disliked to face him’.”

Muslim #1032

Abu Dharr reported: “The Messenger of ‘Allah said: ‘When any one of you stands for prayer and there is a thing before him equal to the back of the saddle that covers him and in case there is not before him (a thing) equal to the back of the saddle, his prayer would be cut off by (passing of an) ass, woman, and black Dog’. I said: ‘O Abu Dharr, what feature is there in a black dog which distinguish it from the red dog and the yellow dog?’ He said: ‘O, son of my brother, I asked the Messenger of Allah as you are asking me, and he said: ‘The black dog is a devil’.’”

Abu Dawud #0704

Narrated Abdullah ibn Abbas:

Ikrimah reported on the authority of Ibn Abbas, saying: “I think the Apostle of Allah said: ‘When one of you prays without a sutrah, a dog, an ass, a pig, a Jew, a Magian, and a woman cut off his prayer, but it will suffice if they pass in front of him at a distance of over a stone’s throw’.”

Bukhari 4.538

Narrated Abu Huraira: “Allah’s Apostle said, ‘A prostitute was forgiven by Allah, because, passing by a panting dog near a well and seeing that the dog was about to die of thirst, she took off her shoe, and tying it with her head-cover she drew out some water for it. So, Allah forgave her because of that’.”